134 IETS OVER BESMETTELIJKE ZIEKTEN. 



toegeven dat wij geen grond hebben om de mogelijkheid van zulk een 

 anders ontstaan heden en in Europa volstrekt te ontkennen, dan 

 mag dit niet geschieden dan onder bijvoeging: dat zoodanig ontstaan 

 tot de grootste zeldzaamheden moet behooren. De ervaring van eeuwen 

 had het "van zelf ontstaan" toch wel moeten aantoonen; wie twijfelt 

 er b. V. aan het zonder aansteking ontstaan van long-ontsteking, rheu- 

 matisme en de meeste andere ziekten? 



"Doch hoe dan het ontstaan te verklaren b. v. van eene pokken- 

 epidemie , wanneer er in ettelijke jaren geen pokken geweest zijn?" 

 Die verklaring is niet zoo moeijelijk te geven. Maar men moet hier 

 twee gevallen onderscheiden ; in 't eene geval is het niet ivaar , 

 dat er tusschen twee pokken-epidemien geen pokken geweest zijn, en 

 schijnt dit maar zoo; in het andere geval waren werkelijk de pokken 

 in dien tusschentijd geheel verdwenen. 



Men moet namelyk wel in 't oog houden , dat dikwijls , tusschen 

 twee epidemien van vele aanstekende ziekten in , toch nog bij aan- 

 houdendheid op zich zelf staande, verspreide {sporadische) gevallen 

 van dezelfde ziekten worden waargenomen. Het gi'oote publiek be- 

 speurt daar niets van, behalve alleen dan, wanneer zulk een geval 

 zich opdoet binnen den kring zijner meer onmiddelijke omgeving; 

 zelfs ziet men soms op eene plaats gelijktijdig of achtereen eenige 

 gevallen van die ziekte; doch 't blijft bij die eenige gevallen; de 

 ziekte breidt zich niet uit; zij schijnt geen wortel te kunnen vatten; 

 en weldra is de beduchtheid voor eene epidemie geweken. Hoe dat 

 komt , wat er de reden van is , dat er juist dan niet door verdere 

 aansteking eene epidemie ontstaat? Vooreerst schijnt het wel, dat tot 

 het uitbreken van eene epidemie van aanstekende ziekten zekere alge- 

 meene begunstigende omstandigheden vereischt worden, die wij niet 

 altijd kennen , — eene zekere algemeene voorheschiktheid [praedispositie). 

 Maar zeker is het, dat er hij het individu eene zekere voorheschikt- 

 heid , een bepaalde aanleg noodig is , om door eene bepaalde aanste- 

 kende ziekte te worden aangetast, en dat het, zoo lang het dien aan- 

 leg niet bezit , ook voor die ziekten veilig is. Iemand vertoeft tien 

 minuten lang bij het ziekbed van een lijder aan roodvonk, en kr^gt 

 weinig dagen daarna dezelfde ziekte, — terwijl een ander den gan- 

 schen dag dien lijder oppast en gedurig met hem in aanraking is, zon- 

 der dat hij ziek wordt. Zeer velen missen dien aanleg, die vatbaar- 

 heid , zonder dat wij daarvan eenige reden kunnen geven. In andere 



