IETS OVER BESMETTELIJKE ZIEKTEN. 139 



terwijl hij op merkwaardige wijze zich aansluit aan de waarneming van 

 SALISBURY in Amerika , dat de zeer op Palmella gelijkende algoïden , 

 die hij als de oorzaak der malaria-ziekten beschouwt \ alleen tusschen 

 het ondergaan en het opgaan der zon in de nevelachtige , uit den grond 

 opstijgende dampen aanwezig zijn. Maar die voorzorgsmaatregel , ook 

 verondersteld dat zij afdoende was , is bij lange na niet altijd mogelijk, 

 terwijl daarby het indringen der vochtige avond- en nachtlucht in de 

 huizen ook niet volstrekt te beletten is. — Zeker is het ook , dat de 

 gezondheidstoestand van geheele malaria-streken door betere afwate- 

 ring, het draineren van moerassen, het droogmaken van poelen, het 

 overdekken van den bodem met cultuur-gewassen , aanmerkelijk kan 

 worden verbeterd. Doch dit alles gaat slechts tot eene zekere hoogte. 

 Met de ziekten , die zich uitsluitend door aansteking voortplanten , 

 schynt het , oppervlakkig beschouwd , anders gelegen. Immers in theorie 

 zou het schijnen, dat men daardoor niet meer behoefde aangetast te 

 worden, dan men dit zelf wilde; zoo men toch zich en de zijnen vol- 

 komen van besmette personen en door dezen besmette zaken isoleert, 

 kan men geen gevaar loopen. Maar ik behoef wel niet te betoogen , 

 dat zulk een volkomen isolement, op uiterst weinige uitzonderin- 

 gen na, in de praktijk onuitvoerbaar is. Daargelaten de overbren- 

 ging door de lucht, — daargelaten de gevallen, waarin maatschap- 

 pelijke roeping, of familie- en vriendschapsbetrekkingen het zich 

 blootstellen aan besmetting gebiedend eischen, — zoo brengen de 

 behoeften en pligten des dagelijkschen levens, de onzekerheid waarin 

 men steeds verkeert omtrent het hier of daar aanwezig zijn van ge- 

 vaar van besmetting , en allerlei andere omstandigheden mede , dat het 

 genoemde gevaar niet te vermijden is. Ook dan zelfs , wanneer , — 

 't geen in den regel niet het geval is, — van de zijde dergenen, die 

 ziek zyn , of liever van hen die hun zieke huisgenooten verzorgen , 

 even veel vrees gekoesterd werd om anderen aan te steken , als deze 

 vreezen aangestoken te worden, — ook dan zelfs zou de aansteking 

 niet te voorkomen zijn. 



Evenwel blijft het waar, dat 'men tegen de bedoelde aanstekende 

 ziekten zich heter vi'ijwaren kan , dan tegen die , welke oorspronkelijk , 

 zooals men zich gewoonlijk uitdrukt, "in de lucht zitten", en dat er 



* Ik mag niet verzwijgen, dat Wood beweert, dat Salisbuky allerlei toevallige ver- 

 ontreinigingen der lucht voor sporidieu van algen heeft gehouden. 



