HALLUCINATIEN EN VEKWANTE VERSCHIJNSELEN. 163 



schemerlicht kunnen laten vallen om waarheid van dwaling te onder- 

 scheiden. Om dit met hoop op eenig goed gevolg te doen , zullen wij , 

 gelijk de natuuronderzoekers zulks gewoon zijn, langs den weg der 

 inductie, van het goed bekende trachten opteklimmen tot het minder 

 bekende , in dier voege , dat het eerste tot verklaring van het volgende 

 strekt. Wij zullen derhalve telkens aanvangen met de beschouwing der 

 meest gewone en eenvoudigste verschijnselen , welke niemand meer be- 

 vreemden , omdat zij zich van onze eerste jeugd af schier dagelijks aan 

 ons vertoond hebben , om vervolgens daarin den sleutel te vinden tot 

 andere verschijnselen , die ten deele slechts daarom ons raadselachtiger 

 en geheimzinniger toeschijnen , omdat zij zeldzamer en soms ook za- 

 mengestelder zijn. 



Alvorens echter daartoe over te gaan , zal het noodig zijn iets te zeg- 

 gen aangaande de wijze waarop de voorstelling van de verschijnselen , die 

 buiten ons en in ons plaats grypen , tot stand komt , d. i. hoe wy ons van 

 die verschijnselen bewust worden. Het bewustzgn zelf is volkomen on- 

 verklaarbaar en zal dit wel altgd blijven, maar de weg langs welken 

 de indrukken tot het in onze hersenen zetelend bewustzijn geraken, 

 laat zich met volkomen zekerheid aanwijzen. Het is die langs de zenuw- 

 draden , welke uit en naar de hersenen , hun gemeenschappelijk middel- 

 punt , gaande , zich , als even zoovele telegraafdraden , door het geheele 

 lichaam verbreiden. Eenigen gaan naar de spieren en brengen daar het 

 van de hersenen uitgaand wilsbevel tot samentrekking, d. i. tot be- 

 weging, over. Anderen daarentegen gaan uit van de nabij de opper- 

 vlakte des lichaams gelegen deelen , namelijk de huid en de zintuigen , 

 en brengen de aldaar ontvangen indrukken over naar de hersenen , waar 

 die indrukken gewaarwordingen verwekken , die , wanneer zij eenen zeke- 

 ren trap van helderheid bereiken, tot voorstellingen worden. Ook dan wan- 

 neer de aanleidende oorzaak van deze laatste opgehouden heeft te bestaan , 

 laten zij toch nog eenen op of juister in de hersenen gemaakten in- 

 druk achter , die later weder kan te voorschijn treden of opzettelijk te 

 voorschijn geroepen worden , en dan nogmaals de voorstelling van het 

 vroeger waargenomene geeft. Dit is het wat wij het geheugen of de 

 terugroepende verbeelding noemen. Eindelijk is er nog eene derde klasse 

 van zenuwen, gewoonlijk met den bijzonderen naam van het sympa- 

 thische zenuwstelsel onderscheiden, die niet zoo rechtstreeks als de 

 beide vorigen met de hersenen in verband staan, maar door tusschen- 

 komst van kleinere middelpunten (zenuwknoopen) , als het ware zoovele 



11* 



