HALLUCINATIEN EN VEEWANTE VERSCHIJNSELEN. 165 



centraalbestimr ; zij doen dit vooral wanneer het in het buitenland zoo 

 rustig is , dat de grensposten kunnen worden ingetrokken en het ge- 

 heele ministerie van buitenlandsche zaken zoo weinig om handen heeft , 

 dat de ambtenaren niet weten wat met hun tijd te doen. Nu komen 

 van alle zijden berichten uit het binnenland opdagen , als naar gewoonte 

 meestal onleesbaar; maar de ambtenaren moeten er toch iets van ma- 

 ken om hun chef te voldoen. Zij knippen daarom de woorden uit, 

 werpen die van alle berichten door elkander, en zoeken nu uit dat 

 bonte mengelmoes weder dragelijke volzinnen samen te stellen en deze 

 tot een min of meer duidelijk verhaal aaneen te schakelen, dat dan 

 aan den president der republiek als waar wordt aangeboden. Daar dit 

 verhaal echter is opgemaakt door ambtenaren van het ministerie van 

 buitenlandsche zaken , zoo hebben deze de zaken zoo voorgesteld alsof 

 zij werkelijk buitenslands gebeurd zijn, en de president zelf gelooft 

 dit ook, tot op het oogenblik dat hij van zijne trouwe grenswachters 

 juistere tijdingen ontvangt en nu bemerkt dat het geheele verhaal 

 niets dan een samenweefsel van leugens is. 



Wij zouden deze vergelijking nog verder kunnen voortzetten, maar 

 het gezegde moge voldoende zijn voor ons oogmerk, namelgk om, al- 

 vorens verder te gaan, aan den niet-physiologischen lezer eene eenig- 

 zins aanschouwelgke voorstelling te geven van de rol , die het zenuw- 

 stelsel in het menschelijk organisme vervult. 



Door tusschenkomst van dit zenuwstelsel staat derhalve ons ik, 

 onze psyche , onze ziel of hoe men ook het onbekende iets wil noemen 

 dat ons tot zelfbewuste wezens maakt, met de buitenwereld in ver- 

 band. Indien het mogelijk ware al de zenuwdraden , die van en naar 

 de hersenen gaan, door te knippen, zonder andere deelen te kwetsen, 

 dan zoude daarmede nog het bewustzijn niet noodzakelijk vernietigd 

 zijn, maar alle zintuigelijke waarneming, alle willekeurige spierbewe- 

 ging zouden hebben opgehouden ; alleen die organen , welke hunne 

 zenuwdraden van het sympathische stelsel ontvangen , zouden nog een 

 tgdlang voortgaan zich onder den invloed der van de zenuwknoopen 

 uitgaande werking te bewegen, maar zonder dat de hersenen daarvan 

 eenigen indruk ontvangen. 



Dat al onze kennis aangaande de wereld buiten ons op ervaring 

 berust en dat wij die ervaring alleen door de zintuigen kunnen ver- 

 krijgen , zal ter nauwernood behoeven betoogd te worden. Wel brengt. 



