HALLIJCINATIEN EN VERWANTE VERSCHIJNSELEN. 167 



Gesteld nu , dat de verhouding eene omgekeerde ware , dat nagenoeg 

 alle menschen daltonisten waren , maar dat eenige weinigen de kleuren 

 vermochten te onderscheiden , zouden deze niet voor visionarissen 

 worden gehouden? 



Dit leidt als van zelve tot de vraag: zoude het niet mogelijk zgn 

 dat sommige menschen bij uitzondering in het bezit zijn van een zin- 

 tuigelijk waarnemingsvermogen dat de menschen over het algemeen niet 

 bezitten? Zouden de zoodanigen dan geen kennis kunnen verkrijgen 

 van verschijnselen buiten hen, welke andere menschen niet vermogen 

 waar te nemen? 



Men beseft dadelijk het gewicht dezer vraag. Van hare beantwoording 

 hangt het af of wij ons al dan niet gerechtigd mogen achten dadelijk , 

 zonder eenig voorbehoud , den staf te breken over elk verhaal aangaande 

 waargenomen verschijnselen, die voor het groote meerendeel der men- 

 schen onwaarneembaar zgn. 



Zoo algemeen gesteld als boven, moet die vraag voorzeker toestem- 

 mend beantwoord worden. Aan de mogelijkheid van zintuigelijke ge- 

 waarwordingen , die slechts door eenige weinigen kunnen ondervonden 

 worden , omdat hunne zintuigen werkelijk iets verschillen van die van 

 de overige menschen, kan bezwaarlijk getwijfeld worden. Dat blindge- 

 borenen, door langdurige oefening, kleur en teekening op den tast 

 leeren onderscheiden, schijnt niet betwijfeld te kunnen worden. Zelfs 

 zoude men het geenszins als eene op zich zelf geheel onmogelijke zaak 

 kunnen beschouwen , dat sommige menschen vatbaar zgn voor nog andere 

 gewaarwordingen dan die wij zien, hooren, rieken, smaken en voelen 

 noemen. Een blindgeborene kan zich uit den aard der zaak geene de 

 minste voorstelling maken van eene gezichtsgewaarwording, evenmin 

 als een doofgeborene van een geluid. Laura bridgman , die van hare 

 geboorte af zoowel blind als doof was , herleidde alle ontvangen indrukken 

 tot tastgewaar wordingen. Zoo zoude het derhalve zeer wel kunnen zijn 

 dat er middelen en wijzen van waarneming bestaan , waarvoor de taal 

 zelfs geen woorden heeft, omdat zij aan het zeer groote meerendeel 

 der menschen volkomen onbekend zijn, en tot welker aanduiding men 

 zich derhalve behelpt met de woorden "zien" of "voelen" , ofschoon 

 de waarneming in aard verschilt van hetgeen men gewoonlijk onder 

 zien of voelen verstaat. Dat inderdaad sommige dieren in het bezit 

 zijn van het vermogen om zintuigelijke gewaarwordingen te ontvangen , 

 waartoe wij menschen de middelen missen, mag zelfs als nagenoeg 



