172 HALLUCINATIEN EN VERWANTE VERSCHIJNSELEN. 



indruk , zijn wij ook dan geneigd hetzelfde te doen ; wij plaatsen in 

 onze gedachte de oorzaak dier verandering buiten het lichaam ; wij 

 projicieeren haar, gelyk men het noemt, op eenen grooteren of kleine- 

 ren afstand, al naar gelang van den aard en de sterkte der gewaar- 

 wording. 



Eenige eenvoudige voorbeelden mogen dit ophelderen. 



Wanneer iemand een been is afgezet , dan heeft hij nog eenigen tgd 

 na de operatie de gewaarwording als of hij pijn in den voet voelt, 

 soms zelfs op een bepaalde plaats , b.v. in den grooten teen. Dit nu 

 is natuurlijk geheel onmogelijk. De verklaring der dwaling is trouwens 

 zeer gemakkelijk. De zenuwdraden in den voet en zijne deelen zijn 

 takken derzelfde zenuw , waarvan het doorgesnedene , met de hersenen 

 nog in samenhang gebleven, boveneinde in den stomp bevat is. Wordt 

 dit door de eene of andere oorzaak geprikkeld, dan is het alsof die 

 prikkeling plaats had aan de afgesneden einden derzelfde draden , en 

 zoo verplaatst de lijder in den eersten tijd de ondervonden gewaar- 

 wording buiten zich zelven, terwijl zij inderdaad in hem zelven zetelt. 



Ook veranderingen in den eindtoestel der gezichtszenuw kunnen eene 

 dergelijke dwaling veroorzaken. Ieder weet dat een in het duister op 

 het oog ontvangen slag of stoot vonken doet zien. Elke van buiten 

 ontvangen gezichtsindruk blijft nog een tijdlang voortbestaan. De duur 

 van dat voortbestaan hangt af van de sterkte van het licht. Heeft 

 men b. v. in de zon gezien en sluit dan de oogen, zoo ziet men nog 

 een geruimen tijd allerlei gekleurde vlekken en kringen. Deze voort- 

 during van den gezichtsindruk is ook de oorzaak , waardoor een vonk , 

 die snel voortbewogen wordt , zich als een lichtende streep , de blik- 

 sem zich als een straal vertoont. Ook de schijnbare bewegingen der 

 beelden op de stroboskopische schijven van plateau, die tot een kin- 

 derspeelgoed zijn geworden , worden daardoor verklaard. Plaatst men 

 op eene helder verlichte witte oppervlakte , b. v. op een vel wit pa- 

 pier , een rood lint of ander rood gekleurd voorwerp , staart er. eenige 

 minuten lang op, en neemt vervolgens het voorwerp weg, dan ziet 

 men ter plaatse waar dit gelegen heeft , een groene vlek , een nabeeld , 

 van gelijke grootte en gedaante. Werpt men dan plotseling den blik 

 op eene meer verwijderde witte oppervlakte, b. v. die van een witten 

 muur, dan ziet men hetzelfde nabeeld, maar nu veel grooter dan 

 vroeger , en wel juist zooveel malen grooter dan de eerste maal , als 

 de afstand van den muur tot aan het oog grooter is dan die van dit 



