178 HALLUCINATIEN EN VERWANTE VEUSCHIJNSELEN. 



hem ontstonden. Hij zelf kan er even volkomen door misleid worden, 

 als een droom dat gedurende den slaap doet. Maar het geval kan ook 

 voorkomen dat hij , wetende dat hij ziek is en ,* met de verheffing van 

 de koorts, gevaar loopt ten speelbal zijner phantasie te worden, daar- 

 tegen op zijne hoede is en nog geestkracht genoeg behoudt om de door 

 haar voorgetooverde beelden te erkennen voor hetgeen zij zijn. Ik ken 

 dien toestand , waarin het verstand nog even bij machte is waarheid 

 van schijn te onderscheiden, door meer dan ééne eigene ondervinding, 

 vooral opgedaan gedurende eenen tijd dat ik aan tusschenpoozende 

 koortsen leed. Eenmaal hoorde ik eene zeer fraaie symphonie voor vol 

 orchest, even duidelijk als ware ik in eene concertzaal bij de werke- 

 lijke uitvoering tegenwoordig geweest. Maar ik zelf vervulde daarbij 

 de rol van directeur, en liet, mij daarvan volkomen bewust zijnde, 

 naar willekeur dan eens de violen , dan weder de fluiten , dan weder de 

 klarinetten , de hobo's of de koperen instrumenten den boventoon voe- 

 ren. Alle instrumenten werden voortreffelijk bespeeld , en deze muziek , 

 die meer dan een half uur aanhield, verschafte mij een even groot, 

 ja wellicht nog grooter genot dan werkelijke goede muziek zoude gie- 

 daan hebben. Ter opheldering moet ik hierbij voegen dat ik een groot 

 beminnaar der muziek ben geweest , en in mijne jonge jaren als dilet- 

 tant niet alleen een instrument bespeelde, maar ook daar wel eens op 

 phantaseerde. De geheele koorts-symphonie was eigenlijk niet anders 

 dan eene phantasie , maar eene betere dan waartoe ik in den volkomen 

 gezonden toestand zoude in staat zijn geweest. Dit laatste kan niet 

 bevreemden. Wanneer onze hersenen in eenen, — zooals men het ge- 

 woonlijk uitdrukt, — overprikkelden toestand verkeeren, d. i. wanneer 

 de bloedsbeweging , en dientengevolge de stofwisseling daarin sneller 

 plaats grijpen, is onze geest soms in staat tot dingen, die wij in 

 den gewonen toestand te vergeefs zouden beproeven. In mijne jeugd 

 heb ik een violoncellist gekend , die , wanneer hij nuchter was , zeer 

 goed en correct zijne partij uitvoerde , maar wanneer hij dronken 

 was , — iets dat niet zelden gebeurde , — zich al spoedig in de heer- 

 lijkste phantasien verloor , waardoor hij zijne toehoorders in verrukking 

 bracht , maar zijne medespelers of hen die hem moesten accompagneeren 

 wanhopig maakte. Zelf herinner ik mij dat eens , — nadat ik gedurende 

 vele jaren geen grieksch boek in de handen had gehad, — een koorts 

 mij weder verscheidene gedeelten uit grieksche schrijvers voor den 

 geest riep , en dat ik deze toen beter verstond en begreep , dan toen 



