HALLUCINATIEN EN VERWANTE VERSCHIJNSELEN. 181 



maar van den eerst verschenen , stilstaanden geest geene notitie namen. 

 Eenige zoogenaamde bloedzmverende geneesmiddelen, door den geneesheer 

 voorgeschreven, werden zonder eenige vrucht aangewend. 



Van N dien eersten dag af bleven nu de geestverschijningen voortduren. 

 Waar nicolai zich ook bevond, in zijn eigen huis of in een vreemd 

 huis, in gezelschap of alleen, overal vervolgden zij hem. Zij wisselden 

 echter op de bontste wijze af, mannen en vrouwen, eenigen te paard 

 of van honden vergezeld. Zij verdrongen elkander soms als de voorbij- 

 gangers op een markt, spraken echter in dien eersten tijd geen woord, 

 en met nicolai zelven schenen zij zich in het geheel niet te bemoeien . 



Dit duurde vier weken lang. Toen hoorde nicolai hen voor het 

 eerst spreken en eenigen spraken ook hem aan. Onder die geesten 

 trouwens waren vele met hem bevriende personen, deels lang overle- 

 denen, deels op verren afstand wonenden. Hun onderhoud was dan 

 ook geenszins onaangenaam; integendeel zij spraken zeer verstandig, 

 en eenigen trachtten nicolai te troosten over de ondervonden teleur- 

 stellingen. Hij zelf hield deze verschijningen voor hetgeen zij waren, 

 voor gewrochten zijner verbeelding; wel verre van er zich door te 

 laten misleiden, bestudeerde hij ze, om zoo te spreken, en van tijd 

 tot tijd kon hij er zelfs met zijne vrouw en den geneesheer over schertsen. 

 Toch waren zij hem hoogst lastig , en , in weerwil van alle redeneering , 

 gelukte het hem niet de geesten te verbannen. Eindelijk, nadat die 

 toestand ongeveer twee maanden geduurd had, besloot de geneesheer 

 een ander middel aan te wenden. Zes bloedzuigers werden aan een 

 ver van het hoofd verwijderd deel {ad anum) geplaatst. Op het oogenblik 

 dat dit geschiedde , wemelde het vertrek van allerlei menschelijke ge- 

 stalten. Weldra echter begonnen deze zich langzamer te bewegen, 

 hunne kleuren verbleekten, hunne aanvankelijk zeer duidelijke omtrek- 

 ken werden onbepaalder, nevelachtig, en eindelijk verdwenen zij als 

 dampen in de lucht , om van dat oogenblik af niet weder terug te keeren. 



Wat aan nicolai , in weerwil van alle redeneering , niet gelukt was , 

 hadden een half dozijn bloedzuigers gedaan! 



Dit geval leert ons niet alleen hoe krachtig de invloed van de eene 

 of andere verwijderde , lichamelijke stoornis op de hersenen en daardoor 

 op de verbeelding kan zyn , maar het vergunt ons tevens ccn blik te 

 werpen op den zielstoestand van zulke personen die, minder helder- 

 denkend dan nicolai, dergelijke verschijningen voor waarheid houden. 

 De voorbeelden daarvan zijn talloos. De geschiedenis van alle gods- 



