184 HALLUCINATIEN EN VERWANTE VERSCHIJNSELEN. 



hooren , rieken of gevoelen wat hij verkoos hem te doen zien , hooren , 

 rieken of gevoelen ; hij kon dien persoon alleen door zijn woord dwingen 

 iets te doen of te laten , zonder dat die persoon zich in staat gevoelde 

 om , zelfs al wilde hij , zich daartegen te verzetten. Een voorbeeld nit 

 de velen, die toen ten tijde in publieke vergaderingen als het ware 

 ten tooneele werden gevoerd, en waarbij aan kwade trouw niet in de 

 verte kon gedacht worden, daar er onder de personen, die zich aan 

 de bewerking onderwierpen , velen waren wier geloofwaardigheid boven 

 alle bedenking verheven was. De elektro-bioloog zegt, met grooten 

 ernst en nadruk sprekende , tot zijn patiënt , wien hij een parapluie in 

 de hand geeft: "het is koud van daag, dat voelt gij ook wel; — het 

 zal gaan sneeuwen; — daar begint het al; ziet ge de sneeuw niet 

 vallen? Gij zijt al dik besneeuwd. Zet gauw uw parapluie op!" En 

 de man ziet naar zijn jas en hoed, schudt er de vermeende sneeuw 

 af en zet , tot groote verbazing en vermaak der toeschouwers , midden 

 in de verwarmde zaal zijn parapluie op. 



Niet op eens geraakt echter een persoon zoo geheel onder de macht 

 van eencn anderen. Daartoe moet eene voorbereiding voorafgaan. De 

 personen, die zich bereid hebben verklaard zich aan de proefneming 

 te onderwerpen, moeten gedurende eenen geruimen tijd turen op het 

 een of ander voorwerp , onverschillig welk. Dit turen dient alleen om 

 hunne aandacht uitsluitend op één punt te vestigen. Om dit te bevor- 

 deren, moet er ook geheele stilte om hen heen heerschen. Dan, — na 

 15 of 20 minuten, — onderzoekt de elektro-bioloog zijne sujetten en 

 kiest er diegene uit , welke hij , op grond van hun wezenloos en afgemat 

 voorkomen, vermoedt dat in den toestand gekomen zijn, die voor het 

 welslagen zijner proefnemingen gevorderd wordt. Men heeft opgemerkt 

 dat het inzonderheid soldaten en knechts uit logementen en kofifijhuizen 

 zijn , — derhalve personen die gewoon zijn te gehoorzamen aan de ont- 

 vangen bevelen, — die het gemakkelijkst in dien toestand geraken. 



Maar welke is nu die toestand? Het is die welke men, wanneer zij 

 in eenen geringeren graad bestaat, afgetrokkenheid noemt, en 

 waarom velen eenvoudig lachen , — vooral wanneer een geleerde er 

 blijk van geeft, — maar zonder dat het iemand in de gedachte komt 

 er iets wonderbaars in te vinden. Die afgetrokkenheid is altijd het 

 gevolg van het ingespannen denken over een enkel onderwerp , dat 

 dan den geest geheel vervult , zoodat men onbewust wordt van al wat 

 er verder om ons heen gebeurt en soms werktuiglijk het een of ander 



