HALLUCINATIEN EN VERWANTE VERSCHIJNSELEN. 185 



doet zonder het zelf te bemerken , maar dat wanneer , — gelijk niet 

 zelden het geval is , — tijd , plaats en gelegenheid daartoe minder 

 gepast zijn, wel eens aanleiding kan geven tot zonderlinge vergissingen. 

 Menig verhaal daarvan is in omloop. Het is niet noodig hier voor- 

 beelden te noemen. Alleen zij hier in het voorbijgaan opgemerkt dat 

 personen, die er zich op beroemen nimmer afgetrokken te zijn, juist 

 daarmede het bewijs leveren dat hun geest zich weinig met ernstige 

 onderwerpen , die een ingespannen denken vorderen , bezig houdt. Toen 

 men newton eens vroeg, hoe het hem mogelijk was geweest zulke 

 belangrijke ontdekkingen te doen, antwoordde hij eenvoudig: "door er 

 altyd over te denken." 



Indien nu personen van geringe wilskracht en die bovendien weinig 

 gewoon zyn voor zich zelven te denken , een geruimen tijd op hetzelfde 

 voorwerp staren , dat dan geheel hunne gedachten bezig houdt , dan 

 vergeten zij alles om hen heen en zien eindelijk dat voorwerp zelf niet 

 meer; hunne zintuigen, bepaaldelijk dat van het gehoor, zijn nog wel 

 ontvankelijk maar alleen voor zeer krachtige indrukken en de daardoor 

 opgewekte voorstelling is als die van eenen half slapenden. Zij zijn 

 nog wel in staat tot handelen , tot spierbeweging , maar alleen tot 

 zoodanige die met noodzakelijkheid volgt op de bij hen opgewekte 

 voorstelling, en zoo geraken zy geheel onder de macht desgenen die 

 deze voorstelling bij hen door zijne krachtige toespraak doet ontstaan. 

 Die hoogste graad van afgetrökkenheid , waarin de mensch bijna tot 

 een automaat wordt, is door baird hyp notisme genoemd. Zij komt 

 niet enkel bij menschen voor , maar ook dieren kunnen daarin gera- 

 ken. Wellicht kom ik later daarop in een ander opstel terug. 



Nu het eenmaal bewezen is dat sommige menschen in dien toestand 

 kunnen geraken, is het niet moeielijk vele andere verschgnselen te 

 verklaren , welke men met den naam van dierlijk magnetisme 

 of mesmerisme heeft bestempeld. Ook tot het teweeg brengen van 

 den toestand , waarin zich die verschijnselen vertoonen , wordt de aan- 

 dacht van den patiënt op een bepaald punt geconcentreerd, namelijk 

 op de manipulatiën die de magnetiseur verricht. Doch het zoude mg 

 te ver leiden , wanneer ik over dit onderwerp hier uitweidde , hetgeen 

 bovendien voor de lezers van dit tijdschrift minder noodzakelijk is , 

 daar mijn vriend lubach in den Jaargang 1852 reeds een allezins 

 voortreffelijk opstel daarover geplaatst heeft. 



Er is echter nog een ander punt, dat wel is waar mede reeds 



