212 OVER DE OUDE BEGRAAFPLAATSEN IN DRENTHE. 



zoogenaamde "hagepreêken" (geheime preêken) gehouden. Tot vereeni- 

 gingspunt op de opene heide was het bedoelde hunebed zeer geschikt. 

 Neemt men nu aan dat inderdaad daar gepredikt is, dan is de naam 

 van papelooze kerk niet moeielijk te verklaren. Eene gemeenschappe- 

 lijke godsdienstoefening, "kerkhouden ," zonder priester of "paap" was 

 in dien tijd iets ongehoords. Toch werd daar kerk gehouden zonder 

 priester. Is het nu niet alleszins natuurlijk dat men de plaats, waar 

 dit geschiedde, met den naam van "papelooze," "priesterlooze" kerk 

 bestempelde ? 



Bij de Drenthsche hunebedden behoort ook dat te Noordlaren (fig. 8), of- 

 schoon dit dorp tegenwoordig tot de provincie Groningen gerekend 

 wordt. Doch de streek , waarin het ligt , behoort niet alleen wegens 

 hare natuurlijke gesteldheid tot Drenthe , waaraan zij ook onmiddelyk 

 grenst , maar werd ook oudtijds , even als zelfs de stad Groningen , 

 daartoe gerekend \ Dit hunebed bestaat uit 4 zijsteenen en ten N.W. 

 een sluitsteen , welke steenen twee deksteenen dragen. De eene , ooste- 

 lijke, deksteen is ongeveer 3,5 M. lang en 2,25 M. breed. Westendorp , 

 en na hem Janssen , houden dit hunebed voor onvolledig ; de laatste 

 teekent er in zijne schets nog twee zijsteenen, een deksteen en een 

 sluitsteen bij , terwijl hij het met een vierkanten steenkring omgeeft.^ 

 Dr. j. BOELES ^ houdt eene bepaalde beslissing te dezen aanzien voor 

 gewaagd. Het hunebed is zeker onvolledig, voor zoo ver de westelijke 

 sluitsteen ontbreekt, en uit de ligging van de tot het westelijk ge- 

 deelte van den steenkring behoorende steenen is met waarschijnlijk- 

 heid op te maken dat het hunebed aan die zijde zich verder west- 

 waarts heeft uitgestrekt. De grootste deksteen is , volgens janssen , 

 3 M. lang, 3,5 M. breed en 1,5 M. dik. 



Deze voorbeelden mogen genoeg zijn , om zich , in verband met de 

 algemeene beschrijving, die ik er van gaf, van de Drenthsche hune- 

 bedden een goed begrip te vormen. Wat de overige betreft , — in 

 grootte zijn er weinige, die zich met de beschreven hunebedden te 

 Emmen en Borger kunnen meten, en geen der grootere hunebedden 

 is zoo goed bewaard gebleven als dat te Tinaarlo. Er zijn nog groote 

 hunebedden te Ballo onder Rolde, te Drouwen onder Borger, te Em- 



* L. PH. c. VAN DEN BERGH , Handboek der Middel-Nederlandsclie geographie. Leiden, 

 1852, bladz. 173. 

 2 Groninger Volksalmanak voor 1845, bladz. 37. 



