278 EEN PSYCHOLOGISCH PROBLEEM. 



bloedvaten, welke met die van het onderste hoofd in gemeenschap 

 stonden. De hersenen van het bovenste hoofd waren geheel van die 

 van het onderste hoofd gescheiden en werden door afzonderlijke vliezen 

 {dura mater enz.) omgeven. 



Als het kind sliep, had het bovenste hoofd dikwijls de oogen open; 

 als het waakte , sliep het bovenste hoofd soms met gesloten oogen. 

 Overigens waren de oogen van het bovenste hoofd slechts zelden geheel 

 gesloten, maar bijna altijd een weinig geopend. Bij 't ontwaken van 

 het kind openden zich soms de oogen van beide hoofden te gelijk , maar 

 die van het bovenste keken dan in eene andere richting, zagen der- 

 halve naar geheel andere voorwerpen, dan die van het onderste. 



Weende het onderste hoofd, dan weende het bovenste dikwijls mede 

 en vloten de tranen rgkelijk over zijn voorhoofd. Zoog het kind, dan 

 drukten de gelaatstrekken van het bovenste hoofd tevredenheid uit en 

 scheidden zijn speekselklieren overvloediger speeksel af. Overigens ver- 

 hielden beide hoofden zich als zelfstandige individu's. Stiet men het 

 bovenste hoofd met den vinger in den mond , dan drukten zgn gelaats- 

 trekken hevige smart uit; bracht de moeder haar tepel tusschen de 

 lippen van het bovenste hoofd, dan beproefde het te zuigen, doch 

 wegens de afwezigheid van longen natuurlijk te vergeefs. 



Als het kind weende , dan weende het bovenste hoofd niet altijd 

 mede ; als het lachte , lachte het bovenste hoofd nooit. Kneep men 

 het bovenste hoofd , dan toonde het teekens van smart , doch het kind 

 gevoelde er niets van; kneep men daarentegen het normale hoofd van 

 het kind , totdat het schreeuwde , dan toonde het bovenste hoofd gee- 

 nerlei teeken van smart. 



Men is dus gedwongen aan te nemen , dat in elk der beide hoofden 

 een afzonderlijk bewustzijn , een afzonderlijk geestelijk leven bestond , 

 wel een bewijs, dat de hersenen het orgaan van bewustzijn en geeste- 

 lijk leven zijn , en dat daar datgene , wat wij ziel noemen , zijn zetel 

 heeft '. Het bovenste hoofd bezat derhalve gevoel, wil, bewustzijn. 



' Descartes plaatste in der tijd ten onrechte den zetel der ziel in een enkel bepaald 

 deel der hersenen, de zoogenaamde pijnappelklier {glandula pinealis). Hoe gemakkelijk deze 

 meeuing voor twee eeuwen aangenomen werd , blijkt uit de volgende naïeve beschotiwing , 

 die men vinden kan in het vervolg op van bleyswijck's Beschrijvinghe der stadt 

 Delft, blz. 575 {Anatomie ofte ontleedTcamer ter oeffeninge van de chirurgijns, 

 Geraemten en vreemde observatien in dezelve) , waar men leest : "Daer tegens over is 



