282 ^ EEN PSYCHOLOGISCH PROBLEEM. 



lijk van een sints een uur onthoofd man , dat op den rug lag , met 

 de rechterhand op de tafel rustende , toen men de punt van een ont- 

 leedmes over de borst in de nabijheid van den tepel bewoog, een we- 

 zenlijk verdedigende beweging maakte , door de hand naar de borst 

 toe in de nabijheid van de holte der maag te bewegen. De vingers en 

 duim bleven hierbij onbewegelijk. Men kon deze proef viermaal her- 

 halen, schoon de kracht der beweging telkens minder werd. Bij twee 

 personen , die op een vrij kouden dag terechtgesteld waren , nam robin 

 bij den eenen zes uren , bij den anderen tien uren na de terechtstel- 

 ling nog dien bijzonderen toestand der huid waar , dien men hppevel 

 noemt. (Zie omtrent deze waarnemingen van kobin 'T Année Scienti- 

 fique ^ par L. feignier, 1869, blz. 469.) 



Maar om tot ons kind met twee hoofden terug te komen, in nog 

 een ander opzicht is dit hoogst merkwaardig. Het bewijst de moge- 

 lijkheid , dat zelfs bij een zoo hoog georganiseerde diersoort als de 

 mensch twee afzonderlijke middelpunten van gewaarwording, twee 

 afzonderlijke individualiteiten kunnen voorkomen in één organisch ge- 

 heel , en dit werpt een eigenaardig licht op de levens verschijnselen , die 

 men bij sommige lagere dieren , b. v. insekten en wormen , waarneemt. 



Het centrale zenuwstelsel bestaat bij deze dieren uit een rij door 

 zenuwdraden verbonden zenuwknoopen , aan de buikzijde van het lichaam 

 gelegen (de zoogenaamde buikstreng) , en wel zoodanig , dat in eiken ring 

 van het lichaam een zenuwknoop ligt. In den kop ligt boven den slokdarm 

 een grootere zenuwknoop, de zoogenaamde hersenknoop, door zenuwdraden 

 met den onder den slokdarm gelegen zenuwknoop verbonden. Men kan 

 echter dien hersenknoop om zijn ligging in den kop maar niet kortweg 

 als analogon van de hersenen der hoogere dieren beschouwen , neen , 

 elk der zenuwknoopen van de buikstreng is om zoo te zeggen een 

 individualiteit, al werken dan ook die individualiteiten, dank zij hun 

 onderlinge verbinding , samen , als waren zij slechts een individu. Ik heb 

 zelf waargenomen hoe een in het water gevallen en geheel slap ge- 

 worden en schijnbaar doode dennenpylstaartrups {Sphimo pinastri) , in 

 de lucht gebracht , allengs weer bijkwam , en wel ring voor ring , zoo- 

 dat de kop en de voorste ringen reeds weer geheel in orde waren , toen 

 de achterste ringen nog slap en schijndood daarneder lagen. Men kan 

 aannemen , dat bij insekten en wormen normaal plaats grijpt , wat bij 

 ons tweehoofdig kind als abnormaliteit bestond , namelijk het gelijktij- 

 dig bestaan van meer dan een individualiteit in één organisch geheel. Zoo 



