290 , DE KOMEET VAN BIELA. 



woners dezer aarde met bewondering werden gezien , en na tal van 

 eeuwen door volgende geslachten met toenemende verbazing nog aldaar 

 zullen worden aanschouwd, — ook bij die hemellichamen, die in den 

 eersten opslag boven die verandering verheven schijnen, mogen wy 

 op goede gronden besluiten , dat zij eveneens aan deze algemeene wet 

 van verandering, van wording en ontbinding zijn onderworpen. 



Onze waarnemingen van de verschijnselen in de wereldruimte, bij 

 de lichamen, die het Heelal vormen, bepalen zich tot beperkte afstan- 

 den en tijdsruimten van betrekkelijk korten duur; want wat is de 

 uitgestrektheid der aardbaan, die 42 millioenen G. M. telt, in verge- 

 lijking van de niet in getallen te noemen afstanden, die zoovele ver 

 afgelegene sterren en nevel vlekken van ons scheiden? Wat is de tijd, 

 gedurende welken er waarnemingen door menschen konden plaats vin- 

 den, van de vroegste tijden tot nu, en zelfs tot het verste nageslacht, 

 dat na ons zal leven, in vergelijking met den oneindigen duur van 

 het bestaan der dingen, die in de matelooze ruimte der schepping 

 bestaan ? 



Maar toch , al kunnen wy zeggen dat de eerste bewoners dezer 

 aarde door dezelfde zon werden verlicht, die ook ons nog beschijnt 

 en alomme leven en vruchtbaarheid schenkt ; al weten wij ook dat 

 zij de maan , eveneens , met een afwisselend licht aan het hemelge- 

 welf zagen blinken; dat ook zij het starrenheer aan den nachtelijken 

 hemel met denzelfden luister zagen pralen, als wij dit nog mogen 

 aanschouwen, toch hebben wij bewijzen dat ook daar buiten onze 

 aarde verandering en ontwikkeling, worden en vergaan plaats vin- 

 den. En uit hetgeen wij by enkele dier hemellichamen voor en na 

 zien en waarnemen , mogen wij met waarschijnlijkheid , zoo niet met 

 volkomene zekerheid besluiten , dat beweging en verandering , ontwik- 

 keling en volmaking, of ook ontbinding en vormverandering, het ken- 

 merk is van alles wat bestaat, van geheel de stoffelijke schepping, 

 voor zoover wij die kennen of ons kunnen denken. 



Aan de zon, die van alle hemellichamen wel het eerst onze aandacht 

 trekt en het meest onze belangstelling waardig is , merken wij bij 

 eene oppervlakkige beschouwing geene veranderingen op, en toch 

 overtuigen ons nauwkeurige waarnemingen en onderzoekingen omtrent 

 de veelvuldige donkere vlekken en lichtende plekken of fakkels, die 

 zich op hare oppervlakte vertoonen, en de zonderlinge lichtkrans of 

 kroon, die haar omgeeft, zoowel als de gekleurde verhevenheden of uit- 



