DE BASKEN. 341 



zouden worden, hetgeen niet wegnam, dat nog voor weinige eeuwen 

 bij de Basken, wanneer een hunner verwanten gestorven was, zoo 

 overmatige treurplechtigheden in gebruik waren , dat de Spaansche re- 

 geering genoodzaakt is geweest het overdreven uittrekken der haren en 

 de zelfkastijdingen bij die gelegenheid onder zware straffen te verbieden. 



De overleveringen der Basken spreken ook van een kwaden god, 

 Bassajaon , de wilde Heer genaamd , de thans nog in den volksmond 

 voortleeft , als een groot , sterk , en buitengewoon vlug , geheel met 

 ruige haren bedekt wezen, dat eenigszins op een mensch gelijkt, zich 

 in de bosschen ophoudt, door middel van een stok overal weet door 

 te dringen en elk zonder onderscheid aanvalt. 



Wanneer men deze godsdienstige begrippen vergelijkt met de mytho- 

 logie der Grieken en Komeinen , der Carthagers en Pheniciers , der 

 Germanen en Slaven, zal men geen de minste overeenkomst daarmede 

 bespeuren , maar wanneer men ze toetst aan de godsdienstige begrip- 

 pen van de roodhuiden der Vereenigde Staten , geloof ik , dat de 

 analogie niet te miskennen valt. Ook de treurplechtigheden herinneren 

 aan de gebruiken der ruwste en ombeschaafdste stammen. 



Omtrent den oorsprong van hunnen stam hadden de oude Basken 

 ook merkwaardige sagen. Zij spraken van den ondergang van eene 

 voorwereld , waaraan slechts enkele menschen ontkwamen , waarvan 

 een, Aïtor geheeten, zich bij het naderen van die natuuromwenteling 

 met zijne vrouw in eene spelonk in het gebergte had teruggetrokken. 

 Een jaar lang leefden zij daar en zagen aan hunne voeten het water 

 en het vuur om den voorrang kampen. Dit schouwspel maakte Aïtor 

 zoo bevreesd , dat hij van schrik alles vergat , wat zijne voorouders 

 hem omtrent de vroegere wereld hadden overgeleverd, ja zelfs zijne 

 spraak verloor ; zoodat hij , na het einde van het onheil, in de nood- 

 zakelijkheid kwam eene nieuwe taal , het Eu-iJcara , uit te vinden. Hij 

 daalde in de vlakte af, zijne nakomelingschap verspreidde zich over 

 uitgestrekte landen en groeide aan tot machtige volken , die getrouw 

 de taal en den godsdienst bewaarden van den vader , die van liooge 

 plaatsen u-as afgedaald, van den voorvader van het gebergte. 



Uit deze legende zou men wellicht mogen afleiden , dat de voorva- 

 ders der Basken zich werkelijk als autochthoncu van Europa beschouw- 

 den, wanneer men ten minste de waarschijnlijke gissing mag aanne- 

 men, dat met den berg, waarop Aïtor zich terugtrok, een der top- 

 pen van de westelijke Pyreneën bedoeld is. Nog merkwaardiger is 



