362 NASCHRIFT OP DE VERHANDELING VAN DR. W. GLEüNS. JR. 



tingen te bepalen , waarin de verschillende kometen vau vroegeren en 

 lateren tijd tot ons waren genaderd. Al dadelyk trof het hem, dat bij enkele 

 dier lichamen , vooral bij eene komeet van het jaar 1860 en twee van 

 1863, die richtingen op zeer weinig na overeenstemden; en toen hij deze 

 aan een nader onderzoek onderwierp , bleek het ten duidelijkste dat de 

 drie genoemde kometen zich voor vele jaren in elkanders onmiddellijke 

 nabijheid gezamenlijk hadden voortbewogen , doch , waarschijnlijk ten ge- 

 volge van een gering verschil in snelheid, al verder en verder uit elk- 

 ander waren geraakt. 



Na deze eerste belangrijke uitkomst verkregen te hebben , onderwierp 

 HOEK al de kometen , wier banen nauwkeurig genoeg bekend waren , 

 aan een hernieuwd onderzoek , waarbij hij echter van eene breedere basis 

 uitging dan vroeger. Hij had er zich eerst toe beperkt de gelijkheid van 

 richting op te sporen bij die kometen , die hoogstens een lOtal j aren 

 na elkander in ons zonnestelsel waren gekomen; in zijne tweede ver- 

 handeling maakte hij zich van die beperking los en vergeleek hij de 

 banen van al de kometen onderling , ook die , tasscheu welker verschij- 

 ning eeuwen waren verloopen; en dit onderzoek was niet vruchteloos. 

 Ongeveer een dertigtal dier hemellichamen kon hoek terugbrengen tot 

 zes groepen, zoodanig, dat de kometen, welke tot eene zelfde groep be- 

 hoorden , allen uit een zelfde uitstralingspunt der hemelruimte tot ons 

 waren gekomen, en hiermede had hij aan zijne stelling, dat er systemen 

 van kometen zijn , waarvan de deelen als geïsoleerde lichamen jaren na 

 elkander tot ons komen , eene zeer groote mate van waarschijnlijkheid , 

 ja schier van zekerheid bijgezet. 



Wat is nu de nadere beteekenis van dit feit? Verschillende verkla- 

 ringen kunnen er van gegeven worden. Het is in de eerste plaats mogelijk 

 dat die uitstralingsmiddelpunten gevormd worden door sterren, om welke 

 de kometen, die later in ons zonnestelsel geraakten, vroeger eene paraboli- 

 sche of hyperbolische baan beschreven ; ten gevolge van den vorm dier 

 banen verwijderden zich de kometen al verder en verder van het lichaam 

 dat hunne beweging bepaalde , totdat zij eindelijk onder de aantrekkende 

 werking van onze zon kwamen en daardoor genoodzaakt werden rondom 

 dit lichaam als brandpunt hun weg te vervolgen. 



Naast deze eerste verklaring is echter nog eene tweede mogelijk, en 

 deze schijnt my de waarschijnlijkste toe. Groote verzamelingen van kleine 

 lichaampjes (kometen-massa) kunnen zich in de hemelruimte met zeer 

 geringe snelheid voortbewegen, op zulke groote afstanden van de ver- 



