370 DE PASSATEN, DE TROPISCHE REGENS 



schen 0°— lOo Z, B. en 20°— 30° W. L. De schijnbare tegenstelling 

 tusschen de hier vermelde verschuiving van de aequatoriale regenstreek 

 binnen zeer enge grenzen (12° N. B. tot 5° Z. B.) en de ondervinding, 

 die ons zegt, dat regelmatige tropische regens nog voorkomen tot 

 aan gene zijde der keerkringen, deze tegenstelling laat zich aldus ver- 

 klaren: op de opene zee, waar 't gehoele verschijnsel der passaten 

 zich zonder stoornis kan ontwikkelen, bestaan werkelijk twee regen- 

 looze passaatgordels ten noorden en ten zuiden van de streek der 

 windstilten. Dan alleen zien deze streken regen, als, bij den gewonen 

 loop van het verschijnsel, de stilte-gordel zich verplaatst. Vastlandon 

 en eilanden belemmeren echter den regelmatigen gang , en aan hun in- 

 vloed moet het grootste gedeelte van den tropengordel dan ook den regen 

 dank weten, die bij den hoogsten zonnestand aldaar valt. Hierbij zijn 

 nu drie hoofdgevallen mogelyk: lo de passaat stuit tegen een hoog 

 bergland , en dan moet de lucht opstijgen , zoodat een gedeelte van 

 den waterdamp , dien zij bevat , gecondenseerd wordt. In dat geval ken- 

 merkt zich de passaat zelf als een regenwind ; — welnu , het geschiedt 

 zeer dikwijls , daar de oostkusten der tropische landen gewoonlijk rijker 

 besproeid worden dan de westkusten; 2o door het tegenhouden van 

 den passaat , of anders door zijne tijdelijke opstijging ontstaan plaatse- 

 lijke kalmten, en dan, immers ten gevolge der hooge temperatuur en 

 der groote vochtigheid in den tropischen zomertijd , ontstaat een mach- 

 tige verticale stroom , die in de hoogere streken afgekoeld wordt , en dus 

 het verzadigingspunt bereikt ; — dan komt het overvloedige water naar 

 beneden; 3o door bovenmatige verhitting van 't continent ontstaat 

 daarenboven eene luchtverdunning , en er wordt een moesson land- 

 waarts getrokken, die de oorzaak zijn zal van de condensatie des 

 waterdamps. 



Er blijft ons nu intusschen over te verklaren, hoe de moessons in 

 de tropenstreek macht hebben om zulke watermassa's neer te plassen , 

 terwijl ze immers van eene koelere zee naar een warmer continent waait. 



't Is bekend, dat de temperatuur-vermindering met de hoogte spoe- 

 diger plaats grijpt in het warme dan in het koude jaargetijde. Zoo 

 is b. V. volgens hirsch in Zwitserland de temperatuursverminde- 

 ring in Januari 0.30° C. , in Juli 0.70o C. voor elke 100 meter hoogte. 

 Gelijke resultaten verkreeg hann voor de gebergten van Middel-Europa ' , 



1 Band VI, Seite 316 van 't Oost. Tijdschrift voor Meteorologie. 



