EN DE SUB-TROPISCHE AAUDGORDEL. 371 



en GLAISHER door de berekening der resultaten zijner talrijke tochten 

 met de luchtballon '. De cijfers van glaisher, verkregen door waar- 

 nemingen bij opstijging in den vrijen dampkring, zijn vooral voor 

 onze vraag hoogst belangrijk. Volgens hem was de temperatuur- 

 vermindering voor iedere 100 meter in den winter 0.463° C. , in den 

 zomer 0.776° C. , tusschen O en 500 Eng. voeten. Uit deze getallen 

 alleen mogen we reeds besluiten tot eene meer snelle afneming der 

 temperatuur met de hoogte voor de continenten der tropenstreek in 

 vergelijking met die boven den omliggenden oceaan. Daarbij komt 

 nog de waarschijnlijkheid , dat de droogte der lucht boven 't vastland 

 die temperatuur-vermindering nog versnelt. Het is bekend , dat drooge 

 lucht hoogst diathermaan is en dus schier de gansche warmtehoeveelheid 

 doorlaat ten behoeve van de aarde. Naarmate de hoeveelheid waterdamp 

 in den dampkring grooter is , naar die mate wordt er meer warmte bij 

 't doorgaan geabsorbeerd , en des te minder bereikt daarvan den aard- 

 bodem. En dit verschijnsel doet nog meer zich gelden, als die waterdamp 

 tot wolken gecondenseerd werd. Bij vochtige lucht zullen alzoo de bovenste 

 luchtlagen warmer, de onderste kouder zijn dan bij droogen damp- 

 kring: in 't eerste geval zal alzoo de warmte- vermindering met de 

 hoogte langzamer optreden dan in 't laatste. Passen we dit toe op 

 tropische vastlanden en eilanden, dan wordt het zeer waarschijnlijk, 

 dat de benedenste luchtlagen boven de zee kouder zijn dan die boven 

 het land, en dat met de bovenlagen des dampkrings juist het omge- 

 keerde waar is. 



Indien derhalve een moesson ontstaat, dan verliezen deze bovenste 

 luchtlagen bij 't vermengen met de koudere van 't continent haren 

 waterdamp onder de gedaante van zware stortregens. 



De temperatuur-toestanden van Hindostan toonen almede aan , dat de 

 hoogere lagen der zeelucht (van 4000 voet te beginnen) warmer zijn dan 

 die van het vaste land. In weerwil van dien heftigen regen , die de 

 bestraling door de zon belemmert , stijgt de temperatuur der lucht op 

 hoog gelegen waarnemingsplaatsen tot aan de maand Juli, terwijl 

 daarentegen in de laaggelegen vlakten de hoogste warmte samenvalt 

 met den tijd vóór het optreden van den zomermoesson. De zeelucht 

 heeft een merkbaar verkoelenden invloed op den dampkring boven 

 de laaggelegen vlakten , gelijk wij — om plaatsen van dezelfde geogra- 



' Report of British Association , jaarg. 1863, pag. 420 en vervolg. 



24* 



