EN DE SUB-TROPISCHE AAEDGORDEL. 375 



Een groot gedeelte van Noord-Afrika wordt door de Sahara ingeno- 

 men , de grootste woestijn der aarde. De Sahara komt ter zake van hare 

 eenvormige oppervlakte overeen met die gedeelten des Oceaans , welke 

 binnen dezelfde breedte , 17° tot 25° of 30° , liggen en mede regenloos zyn. 

 Zij heeft hare regenloosheid te wijten aan den noordoostpassaat of 

 juister aan hare eigenaardige geographische ligging, waardoor de pas- 

 saat het gansche jaar met groote kracht en bestendigheid er over been 

 waait. Voor een gedeelte is 't ook hier de groote eenvormigheid der 

 contiiientale vlakte, zonder hooge gebergten en bijna zonder planten- 

 groei , die den regen tegen houdt. Eene eenvormige zandvlakte , waar- 

 over de passaat strijkt , is voor de condensatie van den waterdamp nog 

 minder gunstig dan eene eenvormige oceaan- vlakte , naardien de lucht 

 er verder van haar verzadigingspunt is verwijderd. Dat de Sahara in 

 den winter regenloos is , laat zich reeds uit hare ligging ten noorden 

 van den tropengordel verklaren. Het warmteverschil tusschen de beide 

 grenzen van den passaat is gedurende dit jaargetijde zeer groot , en boven- 

 dien zijn ook de andere continenten op deze breedte meestal regenloos. 

 Een continentalen oorsprong uit Azië behoeven we voor den passaat 

 niet eens ter hulp te nemen. Trouwens die zou alleen voor 't oostelijk 

 gedeelte kunnen gelden , en we weten dat de westelijke helft der woes- 

 tijn al even droog is. Ook is de passaat slechts van den 30sten graad 

 N.B. af aan ongeveer regelmatig; ten noorden van deze breedte heer- 

 schen in Azië reeds veranderlijke winden, zij 't ook dat daarbij 

 aan den poolstroom 't overwicht moet toegekend worden. 



In den zomer is het de Middelland sche zee , die aan de ontwikkeling der 

 tropische regens belemmerend in den weg treedt. In plaats immers , 

 dat de passaat , gelijk in andere streken , in den zomer zwakker wordt , 

 behoudt hij hier zijne gewone kracht, want naast de gewone oorzaak 

 treedt hier nog eene op , die in denzelfden zin werkt : een betrekkelijk 

 koele zee in 't noorden, een sterk verhit continent in 't zuiden. Het 

 is bekend , dat er binnen 't gebied der Middellandsche zee (van onge- 

 veer 40° N.B.) in den zomer bestendig noordenwinden heerschen, de 

 zoogenoemde etesinische winden , gelijk ze in Griekenland heeten. Deze 

 winden nu worden door dove en anderen zeer juist als verder voort- 

 gedrongen passaten beschouwd. Naardien de Middellandsche zee de Sahara 

 over hare gansche breedte als 't ware geleidt, zoo moet de oorsprong 

 van* den zomerpassaat der groote woestijn juist in deze zee te vinden 

 zijn. Een Aziatische oorsprong in den zomer is reeds daarom niet 



