376 DE PASSATEN, DE TROPISCHE REGENS 



aan te nemen, naardien dan 't vasteland van Azië zijne sterk verhitte 

 woestijnen heeft , die de lucht boven Europa en den Atlantischen Oceaan 

 tot zich trekken. Daar zijn dan de winden meestal noordwestelijk. Bo- 

 vendien zijn de etesische winden noch direct noordelijk noch precies 

 noordwestelijk. We kunnen deze laatste alzoo als de noordelijkst voort- 

 gegane passaten der aarde beschouwen. Hunne regelmatigheid , gepaard 

 met gi'oote hitte , geeft hun aanspraak op dien naam , en alleen hunne 

 richting is onderscheiden van een echten passaat: ze zijn niet ooste- 

 lijk. Ze worden dan ook door een ruimte van luchtverdunning boven 't con- 

 tinent veroorzaakt, en boven 't vasteland kan men den regelmatigen 

 kringloop des passaats niet meer zoo zuiver verwachten. De Sahara, 

 evenals Zuid- Amerika , is een gebied, waar 't gansche karakter van 

 't weer door den passaat wordt beheerscht. 



Zagen we de noordgrens van den passaat in Afrika verder naar 

 't noorden voortdringen , ook de warmte-aequator verplaatst er zich 

 in die richting; in den zomer zelfs tot op 17° N. B. toe. De breedte- 

 cirkel van 17° is eene lijn, die als scheidingslijn over 't gansche con- 

 tinent voortloopt : ten noorden daarvan is de Sahara , de groote woes- 

 tijn; ten zuiden hebben we 't bebouwde of met wouden getooide Soedan, 

 met regelmatige tropische regens in den zomer. Zeer waarschijnlijk is 

 hier de streek van den laagsten luchtdruk; — van 't zuiden dringt een 

 krachtige moesson 't land in, die zoowel van den Atlantischen als 

 van den Indischen oceaan komt. Alle reizigers , die deze streken be- 

 zochten, spreken dan ook van de ontzagwekkende weerverschijnsels. 

 Dikwijls vinden we vermeld (o. a. bij g. rohlfs), dat de wind er van 

 't Z.W. , de wolken van 't Z.0. komen. Daar de warmte-aequator niet 

 verder dan tot 17° N. B. komt, zoo hebben de streken in de nabijheid 

 van deze breedte slechts een korten regentijd , die in duur toeneemt 

 naarmate de streek zuidelijker ligt , en daardoor nemen dus vruchtbaar- 

 heid en heerlijke vegetatie naar 't zuiden mede snel toe. De kuststreek 

 van Opper-Guinea is , gelijk we weten , een der meest regenrijke stre- 

 ken der tropische gewesten. Hier heerscht het gansche jaar door een 

 zuidwestenwind, maar toch is de wintertijd haast geheel regenloos. 

 Waarschijnlijk is de lucht-circulatie in dit jaargetijde zwak, en de 

 zuidwestelijke luchtstroom slechts een plaatselijke zeewind. Omtrent 

 den bekenden sterken en drogen wind dezer streken, den Harmattan, 

 vinden we de volgende opmerkingen in de Pilot Charts: • 



't Oostelijk gedeelte der kust van de Biafra-haai tot 2^ W. L. : zwakke 



