HOE MEN TOT WETENSCHAP KOMT. O 



tuitie , door een soort van ingeving , openbaren kan. Intuitie ! heerlijke 

 gave des dichters , ja , zonder welke een echt dichter onbestaanbaar is , 

 ook voor de naar waarheid strevende wetenschap zijt gij onmisbaar, 

 want gij zijt de bron van nieuwe denkbeelden, nieuwe voorstellingen, 

 voortgesproten uit nieuwe combinatiën, waartoe slechts het genie in 

 staat is ; gij zijt het die eenen archimedes zijn "Heureka" ! deedt uitroepen , 

 aan eenen goethe in eenen uiteengevallen schedel , dien hij op den weg 

 vond , de werveltheorie des schedels openbaardet ; gij zijt het die als een 

 bliksemstraal in den nacht plotseling te voorschijn schiet een wijden 

 omtrek verlicht en den zoekenden den weg wijst. Maar gij zijt tevens 

 de groote verleidster, waartegen iedereen, zelfs de grootste geesten, 

 op hunne hoede moeten zijn. De geschiedenis der wetenschap leert het 

 in overvloedige voorbeelden. Elk nieuw denkbeeld , hoe verleidelijk ook , 

 moet zorgvuldig en met kalmen geest getoetst worden, zoo mogelijk 

 aan de ervaring. Verzuimt men dit en neemt men , het onvoorwaarde- 

 lijk voor waar houdende , het als grondslag aan voor het verder op te 

 trekken gebouw der wetenschap , dan zal de meest logische redeneering , 

 de meest hechte keten van onwederlegbare sluitredenen, zelfs wanneer 

 deze in een wiskunstigen vorm worden gegoten, niet beletten dat het 

 gebouw in de lucht hangt , en dat eene enkele deugdelijke ervaring 

 voldoende is, om het geheel te doen ineenstorten. 



Toch is het er zeer verre af, dat de wetenschap enkel uit ervarings- 

 feiten zoude bestaan en dat nieuwe denkbeelden, zelfs wanneer deze 

 van den goeden weg een tijdlang afleiden en ten slotte blijken onge- 

 grond te zijn, geen vruchtbare gevolgen zouden hebben. Integendeel, 

 het zijn juist die nieuwe denkbeelden , die bevruchtend op de weten- 

 schap werken en , als een beweging wekkend en voortplantend ferment , 

 haar voor stilstand bewaren. 



Helderen wij dit met eenige voorbeelden op. 



Al zal wel niemand thans meer de werveltheorie des schedels, zoo- 

 als deze in haar oorspronkelijken vorm aan goetpie voor den geest kwam , 

 verdedigen, toch heeft die theorie eenen hoogst gewichtigen invloed 

 uitgeoefend, niet alleen op de morphologie van het skelet, maar ook 

 in andere meer verwijderde richtingen , want zij ontsprong uit het ont- 

 wakende bewustzijn van het bestaan van homologiën tusschen oogenschijn- 

 lijk geheel verschillende deelen en vormen , waardoor veel en vaak onver- 

 wacht licht is geworpen op den ontwikkelingsgang der organische wereld. 



Toen schleiden , wiens dood wij voor eenige maanden betreurden , 



