4 HOE MEN TOT WETENSCHAP KOMT. 



vóór ougeveer veertig jaren de geheel nieuwe leer verkondigde , dat de 

 embryo der phanerogame plant niet ontstaat uit een deel der vrouwe- 

 lijke plant , maar zich vormt aan het einde der pollenbuis , dus uit een 

 deel der mannelijke plant , wierp hij daarmede alle tot dusver bestaande 

 voorstellingen omtrent de geslachten der phanerogame planten omver. 

 Maar elk , die geen vreemdeling is in de geschiedenis der botanie , weet 

 dat daardoor een hevige strijd werd uitgelokt, die verscheidene jaren 

 geduurd heeft en ten slotte met de volslagen nederlaag van schlei- 

 den en zijne medestanders geëindigd is. Ziedaar derhalve een valsch 

 denkbeeld, ontstaan uit verkeerd geduide waarnemingen , een denkbeeld 

 dat schijnbaar van den goeden weg heeft afgeleid; maar indien men 

 bedenkt hoe velen daardoor tot vernieuwd en nauwkeuriger onderzoek 

 geprikkeld zijn, in welke belangrijke mate onze feitelijke kennis door 

 die vele onderzoekingen is toegenomen , hoe daardoor nieuwe gezichts- 

 punten geopend zijn , die wederom op hun beurt uitzicht gaven op een 

 ander tot dusver duister gebied, namelijk dat der voortplanting van 

 de cryptogame planten, dan voorwaar wordt men gedrongen dankbaar 

 te zijn aan schleiden, dat hij den moed heeft gehad eene wetenschap- 

 pelijke ketterij te verkondigen , die , al is zij thans geheel wederlegd , voor 

 den vooruitgang der wetenschap zulke gewichtige gevolgen heeft gehad. 



Geheel hetzelfde kan gezegd worden van de emissie-theorie van new- 

 ton, die bijna anderhalve eeuw onbeperkt geheerscht heeft, en in wel- 

 ker licht tallooze onderzoekingen zijn gedaan, die tot resultaten heb- 

 ben geleid, welke, al is de theorie zelve ook gevallen en heeft deze 

 plaats moeten maken voor de undulatie-theorie van onzen huygens , 

 blijvende aanwinsten voor de wetenschap zijn geweest. 



Wilt gij een ander voorbeeld , maar nu van een denkbeeld dat, aanvan- 

 kelijk heftig bestreden, eerst na eeuwen de volkomen overwinning heeft 

 I tehaald ? Herinnert u dan copernicus en zijne theorie van het planetenstel- 

 sel. De verschijnselen, die ons planetenstelsel aanbiedt , werden door zijne 

 voorstelling omtrent het bewegen onzer aarde en van de overige pla- 

 neten rondom de zon volkomen en op de eenvoudigste wijze ver- 

 klaard, maar dit was geenszins voldoende om hare juistheid te be- 

 wijzen, want daarmede in strijd was het feit dat voor ons aardbewo- 

 ners de vaste sterren op haar betrekkelijke plaats aan den hemel schij- 

 nen te blijven. Eerst in onzen leeftijd is het door de groote verbetering 

 der sterrekundige werktuigen en methoden gelukt het laatste , nog ont- 

 brekende bewijs fier Copornicaansche theorie te leveren ; de parallax van 



