8 HOE MEN TOT WETENSCHAP KOMT. 



door onze zintuigen worden waargenomen , zijn zonder eenigen twijfel 

 niets anders dan de gevolgen van bewegingen, die aan vaste wetten 

 gehoorzamen. Maar welk eene eindelooze verscheidenheid treedt hier 

 op, eeue verscheidenheid zoo groot, dat zelfs de stoutste verbeelding 

 haar niet kan overzien en men zich van figuurlijke voorstellingen moet 

 bedienen , om zich althans eenige der wisselwerkingen die het gevolg 

 zijn van de elkander ontmoetende en doorkruisende bewegingen voor 

 den geest te brengen. Massale bewegingen en moleculaire bewegingen , 

 waarvan men wellicht nog de atoombewegingen onderscheiden moet; 

 en voor elk daarvan nog verschillende bewegingsvormen , als voort- 

 gaande, slingerende, schommelende, trillende, golvende, draaiende, 

 wentelende , in cirkelvormige , ellipsvormige , spiraalvormige banen , 

 en al die bewegingen bovendien met zeer uiteenloopende snelhe- 

 den... wie ziet niet in dat aldus onophoudelijke botsingen en storin- 

 gen moeten plaats grijpen, die zich aan elke berekening onttrekken. 

 En toch ook hier volkomen regelmaat. Elke wel ingerichte physische 

 of chemische proef bewijst het. Zeer dikwerf vermag de physieus of de 

 chemicus de uitkomst eener proefneming vooruit te voorspellen , niet 

 zelden zelfs met eene verwonderlijke nauwkeurigheid in maat of ge- 

 wicht, die schier de nauwkeurigheid der stevrekundige berekening even- 

 aart. Doch hij kan dit alleen doen onder de voorwaarde dat de proef 

 onder zekere bepaalde omstandigheden genomen wordt. Veranderen de 

 omstandigheden, dan treden storende invloeden op en de uitkomst is 

 eene andere. Maar juist die veranderde uitkomst, welke men niet had 

 kunnen voorzien, die mislukking der proef, zoo men wil, wekt tot 

 nadenken, tot onderzoek naar de oorzaak der storing, en menige ge- 

 wichtige ontdekking is daarvan het gevolg geweest. 



Nergens openbaren zich die storende invloeden in grooter aantal dan 

 in de levende natuur , want van alle verschijnsels is het leven het meest 

 samengestelde. Dat ook het leven niet anders dan een samenstel van 

 bewegingen is, kan niet meer worden betwijfeld, maar het zijn bewe- 

 gingen die onophoudelijk gewijzigd worden, Hier is derhalve het zoe- 

 ken naar regelmaat en wet verreweg het moeielijkst. Dat deze echter 

 ook hier bestaan , leert reeds eene oppervlakkige beschouwing. De erfe- 

 lijkheid der lichamelijke eigenschappen, die van de ouden overgaan op 

 de jongen, ja die soms zelfs eerst op een bepaalden leeftijd te voor- 

 schijn treden, bewijst reeds die regelmaat. Elk, al is hij ook geen 

 zoöloog, kan gerust voorspellen dat het jong van een hondenpaar ook 



