34 PETRUS VAN MUSSCHENBROEK. 



waaraan velen een groot deel van hun leven hebben opgeofferd. Zij weten 

 ook dat het doel van al dit zwoegen nooit w.is het vinden van hetgeen 

 in en door zich zelve "nuttig" kon zijn voor den mensch. Neen , wat 

 tot dien arbeid aanleiding en daarbij kracht en bemoediging gaf, was 

 niet anders dan die drang naar geestelijk omvatten, naar wat wij in 

 onze, en wat men in de meeste andere talen zoo welsprekend "begrij- 

 pen" noemt, dat meer dan eenig ander streven den adel verkondigt 

 van den menschelijkan geest, het streven, niet naar hennis alleen, 

 maar naar wetenschap. 



En die pyramiden , het zij mij veroorloofd dit beeld nog een oogen- 

 blik vast te houden, zij staan niet afgezonderd, en onderling onaf- 

 hankelijk, even als hare stoffelijke vertegenwoordigers in de zand- 

 woestijn. Neen, hare grondvesten grijpen ver in elkander, zij zijn — 

 het woord is hier juister dan het in 't eerst zou kunnen schijnen , want 

 het geldt hier geene pyramiden van steenen maar van organismen , — 

 zij zijn in elkaar vergroeid, dikwijls zóó innig, dat van enkele slechts 

 de toppen alleen zichtbaar zijn, zoodat men, indien men een zoo on- 

 mathematische uitdrukking durfde bezigen , geneigd zou zijn om van één 

 pyramide met vele toppen te spreken. Zoo vereenigd, vormen zij een 

 onverbreekbaar geheel , hecht door haar onafzienbaar breede basis , en 

 niet minder door de innigheid van het verband , dat alle deelen onder- 

 ling vereenigd houdt. 



Toch reiken hare grondslagen niet diep in de geschiedenis der mensch- 

 heid. De geschiedenis der eigenlijke physica begint eerst met de zeven- 

 tiende eeuw , de eeuw der grootste werkzaamheid van keppler en galilei 

 en van het geheele leven van christiaan huygens. In het midden dier 

 eeuw werd newton geboren. Zijn reuzengeest bearbeidde , zijn licht 

 bestraalde enkele deelen van het groote veld der natuurkunde. Hij 

 plaatste als 't ware een twee of drietal pijlers voor het gebouw. Eerst 

 in de achttiende eeuw kan men zeggen dat algemeene grondslagen 

 daartoe werden gelegd en dat het voor een deel werd opgetrokken. 

 Zij, die dit deden, waren, nevens enkele geleerden uit het buiten- 

 land, twee Nederlanders: 's gravesande en musschenbroek. De ver- 

 diensten van den eersten zijn in dit Album herdacht '. Door eene 

 poging om ook aan die van musschenbroek recht te doen weervaren, 

 zal ik , naar ik hoop , duidelijk doen zien , hoe aanmerkelijk het aan- 



1 Zie Jaargang 1879 bl. 65 en volgende. 



