PETRUS VAN MUSSCHENBROEK. 37 



Op den 26steu Maart van dat jaar aanvaardde hij die waardigheid met 

 een redevoering: over de wijze om natuurkundige proefnemingen te doen. 

 Ik heb deze rede thans niet te zien kunnen krijgen. Maar voor vele 

 jaren kwam mij een boek in handen van deslandes, getiteld Recueil 

 de différents traites de physique. Daarin vond ik een Traite de la maniere 

 de faire des expériences, waarin de schrijver zegt musschenbroek te 

 hebben gevolgd, maar wat mij nu blijkt grootendeels een letterlijke 

 vertaling te zijn geweest van de zoo even genoemde redevoering. Ik 

 herinner mij nog levendig, hoezeer ik door de lezing daarvan getroffen 

 was en den vermeenden schrijver toejuichte , die , in het kleed natuurlijk 

 van de theoretische begrippen van zijn tijd , zijn onderwerp naar het 

 mij voorkwam behandelde op eene wijze , die ook thans nog de behar- 

 tiging van eiken natuuronderzoeker verdient. 



Meer dan eenige vroegere arbeid — hij had in 1726 zijn u Epitome 

 elementorum physices" voor zijn leerlingen uitgegeven — was het naar 

 het schijnt deze redevoering, die de aandacht van de geleerden in ge- 

 heel Europa op musschenbroek vestigde. Men vindt althans dat slechts 

 twee jaren na het uitspreken daarvan , musschenbroek door den koning 

 van Denemarken tot het hoogleeraarschap in de philosophie te Kopen- 

 hagen werd geroepen. Maar nu toonde hij overtuigend, dat hij het 

 vaderland stelde boven alles. Want noch het buitengewoon eervolle 

 van zulk een roeping reeds op zich zelve , noch ook het blijk van den 

 hoogen prijs dien men stelde op zijn bezit door het aanbod van een 

 honorarium van zesduizend hollandsche guldens 'sjaars, een verbazend 

 groote som voor dien tijd , kon hem verlokken om aan die roepstem 

 gehoor te geven. Hij weigerde, en nu niet alleen, maar ook in lateren 

 tijd, toen hem zoo mogelijk nog dringender, eervoller en voordeeli- 

 ger aanbiedingen werden gedaan, eerst door den engelschen koning, 

 die hem naar Göttingen riep, en toen door den koning van Spanje. 

 Deze , wel wetende wat aan musschenbroek reeds aangeboden was zonder 

 hem te kunnen verlokken , meende nu , althans wat het geldelijke aan- 

 ging , een onwederstaanbaar aanbod te moeten doen , en tegelijk te ge- 

 moet te komen aan des hoogleeraars reeds zoo dikwijls gebleken liefde 

 voor zijn geboortegrond, door hem, voor een verblijf van slechts vijf 

 jaren in zijne staten, een jaargeld van twintigduizend guldens aan te 

 bieden. Maar ook dit vond bij musschenbroek geen gehoor. Over de 

 motieven , die hem in dit opzicht zoo onvermurwbaar maakten en hem 

 dus beletten om het licht van zijn wetenschap te gaan brengen daar, 



