44 PETRUS VAN MUSSCHENBROEK. 



der vermelding waard acht bij gelegenheid dat hij van de uitbreiding 

 spreekt , die hij daaraan gegeven heeft. En geen wonder. De laatste han- 

 delde volgens de aanwijzingen van musschenbroek, die het verschijn- 

 sel ontdekt, de andere volgens die van von kleist, die zich daaraan 

 gestooten had. 



Ik zou hier nog veel kunnen bijvoegen. De vergelijking der boven 

 aangegeven data, al is de eerste naar het schijnt niet juist bekend, 



— de vermelding reeds op bl. 2 van de Mémoires de V Académie des 

 sciences bewijst hier veel — geeft ons het recht te vragen , of niet mis- 

 schien het gerucht althans van musschenbroek's ontdekking , of meer nog 

 misschien , voor gralath zoo niet een leiddraad , dan toch een aan- 

 sporing is geweest bij het eindelijk gelukken der proef van von kleist , 

 die, zonder dit, wellicht nooit met goed gevolg herhaald en dus spoe- 

 dig vergeten zou zijn geworden. Maar gissingen behoeft men niet bij 

 de bovenvermelde onloochenbare feiten , om te bewijzen dat de leidsche 

 proefneming, zooals nollet die noemde, met wat men later dus ook 

 noemde de leidsche flesch , het werk is van musschenbroek. 



Maar cunaeus dan , zegt misschien iemand , die zich herinnert diens 

 naam, alleen of nevens dien van musschenbroek als "uitvinder" der 

 Leidsche flesch te hebben hooren noemen. Och, diens zaak is spoedig 

 afgehandeld. Cunaeus , een aanzienlijk particulier te Leiden , een lief- 

 hebber der natuurkunde als die, waarvoor musschenbroek zijn "Begin- 

 selen" had schreven , was , even als von kleist, ook eens toevallig gestrui- 

 keld over den elektrischen schok. Er zijn zelfs verhalen in omloop , die 

 zeggen dat dit geschied was toen hij eens wijn wilde elektriseeren in 

 een grooten roemer, zooals ze in dien tijd gebruikelijk waren. Hij 

 haastte zich om die buitengewone ondervinding aan musschenbroek 

 mede te deelen, zeker met een verzoek om opheldering. Naar het 

 schijnt sloeg deze niet dadelijk acht op zijn verhaal. Op aanhouden 

 van cunaeus misschien kwam hij er eindelijk toe om de zaak te onder- 

 zoeken. Het gevolg is bekend. Toen hij daarvan bericht gaf aan réaumur, 

 noemde hij den naam van cunaeus niet — wien kon die bekend zijn? 



— maar zeide toch dat hij die proefnemingen gedaan had "met een 

 vriend". Daarom juist noemde nollet de proefneming eenvoudig, de 

 Leidsche , zonder een naam te noemen. (Zie nollet's Natuurkundige les- 

 sen. Nederlandsche vertaling 6e deel, Ie stuk, bl. 399). Maar in een 

 brief aan franklin noemt hij later musschenbroek als de ontdek- 

 ker en verklaart dit vroeger te hebben nagelaten, niet om den hoog- 



