VOGELS MET TANDEN. 73 



doch met geringe veranderingen, van een reptielachtigen of zelfs nog 

 lageren voorvader. In de vleugels is de samensmelting van de midden- 

 handsbeenderen het meest kenschetsende hedendaagsche kenmerk, een 

 bijzonderheid die bij alle thans levende vogels voorkomt. Doch bij de 

 reptielen en bij den eenigeu bekenden jura-vogel, bij den Archaeopteryx , 

 zijn deze beenderen gescheiden. Het borstbeen van den Ichthyornis ge- 

 lijkt zeer veel op dat van hedendaagsche een kam daarop bezittende 

 vogels. Ook in den poot van den Ichthyornis is het samengestelde 

 tarso-metatarsaalbeen of loopbeen een hedendaagsch kenmerk , dat 

 thans levende vogels kenschetst. 



Beschouwen wij nu den schedel van den Ichthyornis , dan vinden wij 

 eene zonderlinge vermenging van vogel- en reptielkenmerken. De tan- 

 den zijn klaarblijkelijk een reptiel-kenmerk, en zulke tanden waren, 

 vóór de ontdekking van den Ichthyornis, in de klasse der vogels vol- 

 komen onbekend. Hun wijze van inplanting in afzonderlijke tandkas- 

 sen is een bijzonder kenmerk van reptielen, en werd zelfs niet bezeten 

 door den Hesperomis , den tijdgenoot van den Ichthyornis. Ook het 

 kleine verlengde merg wijst tot de reptielen terug. Andere bijzonder- 

 heden van den schedel , bij voorbeeld het éénknobbelige vierkante been 

 of trommelbeen, os quadrato-jugale , ontmoet men slechts bij de meest 

 reptielachtige vogels. De vereeniging van de onderkaken van voren 

 door bandweefsel alleen, is kenschetsend in vele reptielen en wordt 

 ook bij den Hesperomis aangetroffen, doch is in alle andere vogels 

 onbekend. Bij de pelikanen en de wulp evenwel worden de takken der 

 onderkaak eerst laat door ankylose vereenigd. De vorm van den sche- 

 del van Ichthyornis en de verbeening der meeste schedelnaden, zijn 

 gelijk aan hetgeen men bij vele hedendaagsche vogels waarneemt. 



De voortbewegingswerktuigen van den Ichthyornis zijn zoo gelijk aan 

 die der typische vogels, dat zij niet tot de zelfde vragen als die van 

 den Hesperomis aanleiding kunnen geven. Doch in de wervelen zien 

 wij een primitieven vorm bewaard gebleven , en vinden daarin den 

 sleutel ter verklaring van den oorsprong van een merkwaardig kenmerk 

 van hedendaagsche vogels , dat tot heden onverklaard gebleven was. Ter- 

 wijl alle bestaande vogels, en, zoover wij weten, ook alle uitgestorvene 

 vormen met inbegrip van den Hesperomis ,zadelvormige gewrichts- 

 vlakten van de wervels bezitten , waren die van den Ichthyornis en van 

 zijn bloedverwant , den Apatornis ,biconcaaf. Deze vorm van wervels 

 wordt gevonden in enkele hedendaagsche en in vele uitgestorvene rep- 



