08 VERMINDERT DE OMTREK VAN HET HOOFD? 



denvlak, waarvan de gedaante, wegens het groot getal van afzonder- 

 lijke gegevens, geacht mag worden eene inderdaad zeer groote mate 

 van nauwkeurigheid te bezitten, bedraagt 576 millim., hetgeen mer- 

 kelijk meer is dan de gemiddelde getallen , die voor engelsche hoofden 

 zijn aangegeven. Vier rechtstreeks naar de vormen gereconstrueerde 

 middenvlakken ' hebben omtrekken van 550 tot 597 millim. Deze 

 cijfers drnkken echter geen minimum en maximum uit, daar de 

 reconstructien niet geschied zijn met het doel deze laatsten te leeren 

 kennen. Misschien bezitten andere hoedenmakers hier te lande betere 

 gegevens om de gestelde vraag te beantwoorden. In dit geval houd ik 

 mij voor de mededeeling daarvan aanbevolen. 



Eindelijk nog eene opmerking. Ofschoon het waar moge zijn dat 

 over het algemeen de intellectueele ontwikkeling gelijken tred houdt 

 met de grootte en het gewicht der hersenen en bij gevolg met den 

 omvang des schedels , zoo is dit toch een regel met vele uitzonderin- 

 gen. De grootte der schedelholte wordt niet enkel bepaald door den 

 omtrek maar ook door de hoogte des schedels. En dat het er verre af 

 is dat een persoon met een buitengewoon groot hoofd ook altijd een 

 buitengewoon groot verstand zoude bezitten, weet elk bij ondervin- 

 ding, evenals dat somtijds een bijzonder klein hoofd de zetel kan zijn 

 van zeer ontwikkelde verstandelijke vermogens. Het hoofd van een 

 mijner vrienden heeft slechts een omtrek van 550 millim. , en toch is 

 hij een zeer kundig man , die zelfs door verscheidene uitvindingen 

 blijken van groot vernuft heeft gegeven. Het hoofd van Lord chelms- 

 ford, den onderwerper der Zoeloes, maar wiens zorgeloosheid ook de 

 verschrikkelijke nederlaag of , juister , slachting zijner landgenooten 

 te Isandhlwana veroorzaakt heeft, is trouwens nog merkelijk kleiner, 

 indien men de boven medegedeelde maat vertrouwen mag. 



1 Ibid PI. IV en V. 



Harting. 



