ONDERHEVIG IS, EN HARE OORZAKEN, 107 



den bijl ten offer vallen, het voorjaar 2 weken later intreedt dan in 

 de vorige eeuw l . En wie anders dan de mensch is er de oorzaak van, 

 dat het klimaat van Madrid, nog ten tjjde van Karel V als zacht ge- 

 roemd, in onze dagen aan zulke plotselinge overgangen onderhevig 

 is , dat het bijna doodelijk genoemd moet worden 2 . Niet onwaarschijn- 

 lijk ook is het, dat zekere stormwinden in Europa, met name de Bora 

 en de Mistral, die evenwel noodzakelijk passen in het stelsel der win- 

 den, en in het nauwste verband staan met de orkanen, welke ons 

 werelddeel teisteren, het gevaarlijk karakter, dat hen tegenwoordig 

 kenmerkt, eerst hebben aangenomen sinds het Karstplateau eu het 

 Rhönedal met de hen omringende gewesten van hunne bosschen beroofd 

 zijn. Daardoor toch is het verschil tusschen de zomer- en watertem- 

 peratuur dier streken en die der naburige zeeën veel grooter gewor- 

 den. Dat verschil is het , 't welk tusschen twee deelen der aarde eene uit- 

 wisseling van luchtstroomen te voorschijn roopt; hoe grooter dus dat 

 verschil, des te sterker de winden. Op dezelfde wijze laat het zich 

 verklaren, dat de stormwinden in 't algemeen eerst hunne tegenwoor- 

 dige snelheid en kracht hebben verkregen en dat in 't bijzonder de 

 wervelwinden menigvuldiger zijn geworden , sinds geheele landstreken 

 hare bosschen hebben zien verdwijnen ; immers het is een feit , dat 

 wervelwinden 't meest groote boomlooze vlakten teisteren , die des 

 zomers gemakkelijk tot een hoogen graad verwarmd worden 3 . 



Het klimaat verzachtend, blijven bosschen ook niet zonder invloed 

 op donder- en hagelbuien. Vermijden deze laatste , zooals becquerel 

 in cijfers heeft aangetoond , in Frankrijk de met bosschen getooide 

 streken, op verscheidene andere plaatsen, o. a. aan de zuidelijke hel- 

 ling van den Kaukasus, neemt men waar, dat hagelbuien menigvul- 

 diger worden , naarmate de mensch voortgaat met het uitroeien der 

 wouden. En inderdaad , als — zooals de meteorologen meenen — tot 

 de vorming van hagel een sterke opstijgende wind onontbeerlijk is , 

 dan kunnen bosschen niet anders dan hagelwerend werken. Immers, 

 door de volledige verwarming der aarde en der lucht tegen te houden, 

 maken zij het ontstaan van een krachtigen opstijgenden stroom , zoo- 

 als opene vlakten dien in het leven roepen, onmogelijk. En de winden 



1 E.Rf.clus: "La Terre." II, pag. 732. 



2 Reclus: "Nouvelle Géographie universelle." I, pag. 690. 



3 Dr. eeije: "Die Wirbelstürme , Tornados u. Wettersaulen in der Erdatmosphare." 

 pag. 16—20. 



