ONDERHEVIG IS, EN HA.RE OORZAKEN. 109 



hebben opgemerkt , ook in het dal der Jenesseï , de bosschen meer en 

 meer verdwijnen. En niet alleen het Noordeu, ook Middel-Europa 

 ondervindt de gevolgen van het uitroeien der oorspronkelijke wouden. 

 Meer en meer toch breiden de naaldwouden er zich uit ten koste der 

 loofwouden , meer en meer daalt op de bergruggen de boomgrens. ' 

 Op dit laatste verschijnsel zijn, wel is waar, de nabij de woudgrens 

 grazende kudden niet zonder invloed gebleven , die de jonge planten 

 vertrappen, welke zij niet als voedsel tot zich nemen; noch ook de 

 herders, die door het vellen der boomen, welke zij tot velerlei doel- 

 einden gebruiken, er het hunne toe bijdragen, om den wouden den 

 strijd om 't bestaan — die hun hier , waar zij aan stormen , winden en 

 sneeuwlawinen het hoofd hebben te bieden, reeds zoo zwaar valt, — 

 moeilijker te maken. Maar de ware oorzaak van het dalen van de 

 poolgrens der boomen ligt voorzeker daarin, dat na het uitroeien 

 der bosschen in uitgestrekte landmassa's , in hoogere streken het 

 warme jaargetijde korter wordt, de dampkring minder waterdamp be- 

 vat, terwijl de winden — en de koude winden bovenal — krach- 

 tiger optreden. Sierden nog dichte bosschen Europa's bodem als voor- 

 heen, dan voorzeker zouden we boomen tot in de onmiddellijke nabij- 

 heid der sneeuwgrens aantreffen. Philippi immers heeft het waargeno- 

 men in de Andes van Zuid- Amerika , op 40" Z.B. , waar de dagelijksche 

 en jaarlijksche temperatuur zóó gelijkmatig en het klimaat zóó vochtig 

 is , dat de sneeuwgrens er zeer laag daalt , maar de poolgrens der wou- 

 den zich tegelijkertijd zóóver verheft, dat beide samenvallen. Reeds 

 vóór 45 jaar maakte darwin op dat verschijnsel opmerkzaam. In zijn 

 Reise eines Naturforschers urn die Welt toch vinden we: "De weel- 

 derige plantengroei, die niet zoozeer behoefte heeft aan warmte, als 

 wel aan beschutting tegen strenge koude , kan in de zuidelijk gema- 

 tigde luchtstreek de sneeuwgrens tot op veel geringer afstand naderen dan 

 op gelijke breedte op het noordelijk hafrond, waar strenge koude en 

 groote hitte elkander snel afwisselen." Voorzeker is het dan ook niet 

 te gewaagd, als wij , met zulke feiten tot grondslag , durven beweren , 

 dat zelfs het reeds grootendeels van zijne wouden beroofde Tatrage- 

 bergte eens tot op veel grootere hoogte met dichte bosschen was ge- 

 tooid , die echter verdwenen, naarmate in Midden-Europa , in 't bijzonder 



' LÖFF ELHOLZ-COLBERG. I, pag . 205 — 217. 



