ONDERHEVIG IS, EN HARE OORZAKEN. lil 



wouden nog gemakkelijker dan loofwouden den waterdamp, dien voor- 

 bijtrekkende luchtstroom en met zich voeren, condenseeren ! . 



Voorzeker , na al het voorafgaande , is het niet moeilijk meer de 

 toekomst dier landen te voorspellen, welke , met dichte wouden gesierd, 

 van dien tooi beroofd worden. De temperatuur zal er in den loop van 

 den dag, evenals in dien van het jaar, plotselinge en groote afwisselingen 

 gaan vertoonen; het relatief waterdampgehalte der lucht zal er veel 

 geringer worden, en de regenhoogte er, vooral in den zomer, aanzien- 

 lijk verminderen. De ervaring is daar om onze bewering te staven. 

 Of is het aan iets anders dan aan het verdwijnen der bosschen toe te 

 schrijven, dat de Taag, eens van Toledo af bevaarbaar , nu in dit op- 

 zicht slechts voor Portugal waarde heeft; dat op Madeira, het "hout- 

 eiland", nadat de bosschen er in 't begin der 15de eeuw door een hevi- 

 gen brand vernield waren, reeds omstreeks 1450 de regenhoogte merk- 

 baar afnam; dat kort geleden nog St. Helena in betreurenswaardigen 

 toestand verkeerde, ten gevolge van de ongewone droogte; want de 

 in 1502 naar het eiland overgebrachte geiten en varkens, in aantal 

 verbazend toegenomen, hebben het jonge hout vernield, en kaal is reeds 

 sinds drie eeuwen de eens met een weelderigen plantengroei bedekte 

 bodem. Maar gelukkig, de Engelschen zijn er met het aanplanten van 

 bosschen begonnen, en reeds zien zij hunne pogingen met den besten 

 uitslag bekroond; tegenwoordig toch valt er reeds tweemaal zooveel 

 regen als toen Napoleon er vertoefde. Ook op het naburige Ascension 

 zijn de regens veelvuldiger geworden, sinds de Engelschen ook daar 

 op boomteelt bedacht zijn. Uit deze voorbeelden blijkt ons tegelijker- 

 tijd, dat de nabijheid der zee het afwezig zijn van bosschen niet geheel 

 vergoedt. Dezelfde verschijnselen nemen we in Beneden-Egypte waar. 

 Was daar vóór 80 jaar regen nog zulk eene zeldzaamheid, dat het o. a. 

 gedurende de Fransche expeditie (Nov. 1798— Aug. 1799) slechts één- 

 maal regende, tegenwoordig, sinds mehemet ali uitgestrekte katoen- 

 plantages liet aanleggen, en zijn opvolger, ibrahim pacha, ongeveer 

 18 millioen boomen liet planten, is er het aantal regendagen per jaar 

 reeds tot 50 geklommen en de regenhoogte aanmerkelijk toegenomen 2 . 

 En wederom : in de landstreek Coorg in Voor-Indiè' is de regenmassa 

 in de laatste 15 jaren aanzienlijk verminderd, sinds over eene uitge- 



1 Comptes rendus de 1'Acad. des Sciences a Paris. T. 83, p. 514. 



5 Löffklholz colbtcrg. I, p. 122; müllfr: ''Kosmische Physik," p. 715, 



