116 DE WIJZIGINGEN, WAARAAN ONS KLIMAAT 



eene nieuwe regenbui het bosch vergoeding schonk voor het wegvloeiende 

 vocht , zijn tegenwoordig de steile hellingen van het Bohemerwoud 

 kaal ; het mos , dat den grond bedekte en aan verkwikkende schaduw 

 gewoon was, is gestorven onder den invloed der brandende zonnestra- 

 len, en de regen, die vroeger weken noodig had om de beken te be- 

 reiken, stort nu met geweld zijne watermassa over het dal uit, dat 

 aan verwoesting ten prooi is. Aan de uitroeiing der bosschen alleen is 

 het toe te schrijven, dat de op de helling van het Bohemerwoud ont- 

 springende bronnen , vroeger beroemd door haar overvloedigen water- 

 voorraad, sinds 7 of 8 jaar in de zomermaanden geheel verdwijnen. 

 Waar zulke feiten spreken , daar zal voorzeker niemand meer den 

 grooten invloed miskennen , dien de bosschen op de hydrologische gesteld- 

 heid van geheele landstreken uitoefenen. En is het niet verklaarbaar, 

 dat velen , dien invloed misschien overschattend , misschien naar waarde 

 schattend , zelfs beweren , dat waar wij steppen aantreffen , eenmaal 

 wouden zich verhieven, ja, dat de eerste niet ontstaan zouden zijn, 

 als de laatste niet waren uitgeroeid. In 't voordeel van zulk eene be- 

 wering zouden de volgende verschijnselen kunnen spreken: 



a. Voortdurend breidt het gebied der steppen zich uit , gelijk in Zuid- 

 Rusland duidelijk merkbaar is; eens moet het dus veel kleiner ge- 

 weest zijn of in 't geheel niet bestaan hebben. 



b. De pogingen, om op de steppen bosschen te kweeken, zijn hier en 

 daar in Rusland niet vruchteloos gebleven *. 



c. De tegenwoordig aan de steppen eigene flora behoeft geene oor- 

 spronkelijke te zijn geweest , daar in Hongarije o. a. de steppen- 

 flora zich, ten gevolge van het uitroeien der wouden, steeds meer 

 naar het Westen uitbreidt 2 . 



d. Waar de bosschen worden uitgeroeid, daar vermindert het relatief 

 waterdampgehalte der lucht niet weinig, daar tegelijkertijd de dage- 

 lijksche zomertemperatuur eene verhooging ondergaat; de winden, 

 die eenmaal in alle jaargetijden regen brachten, treden in den zo- 

 mer als droge winden op. En we weten het — aan eene steppen- 

 streek is "regen slechts in één gedeelte van het jaar" eigen. 

 Inderdaad zijn in Spanje, na het uitroeien der bosschen , geheele stre- 

 ken in steppen veranderd 3 . En waar op zandige kusten de bosschen 



1 Löffelholz-colbehg. ■ Reclus : -'La Terre." II, pag. 496. 



3 Rcclua : "Nouv. Géogr. univcrselle. " I, p. 685. 



