ONDERHEVIG IS, EN HARE OORZAKEN. 117 



verdwijnen, daar veranderen bloeiende gewesten in woestijnen. Want 

 de bodem , aan de chemische werking van lucht , warmte en licht bloot- 

 gesteld, verweert aan de oppervlakte tot zand en stof, dat, ten prooi 

 aan de winden , tot duinen wordt opgestapeld , welke zich steeds ver- 

 der landwaarts in verbreiden. We zien het aan het kustgebied van 

 Gascogne , waar men nu evenwel met den aanplant van bosschen 

 begonnen is; van Oost-Pruisen en Pommeren, en niet 't minst aan 

 West-Jutland. 



Is het wel te veel gewaagd, te durven beweren dat de bosschen tot 

 de belangrijkste voorwaarden voor de welvaart van geheele landen be- 

 hooren? Immers neen. Niet slechts toch leveren zij bouw- en brand- 

 stoffen in onuitputtelijke hoeveelheid, maar zij regelen tegelijkertijd de 

 temperatuur en de vochtigheid van lucht en bodem , den watervoor- 

 raad der bronnen en den waterstand der rivieren , terwijl zij boven- 

 dien gebergten en vlakten voor den' verwoestenden invloed van winden 

 en stroomende wateren behoeden. Terecht kunnen we zeggen, dat de 

 natuur in de bosschen onberekenbare kapitalen heeft geschonken , die 

 zoolang rente opleveren, als niet de mensch, op oogenblikkelijke winst 

 bedacht, aan de verzoeking gehoor geeft de hoofdsommen zelven 

 aan te raken. 



Maar oefent de mensch reeds door het uitroeien der wouden groo- 

 ten invloed uit op de plaatselijke [gesteldheid van het klimaat , nog 

 grooter zal die zijn, als de plannen, welke hij koestert , ten uitvoer zijn 

 gelegd. Immers hij denkt er over, om, door uitgestrekte onvruchtbare 

 landstreken onder water te zetten , het gebied van den oceaan ten 

 koste van het vasteland uit te breiden , en zoo de regenhoeveelheid 

 dier gewesten te vergrooten, die met de toekomstige binnenzeeën in 

 onmiddellijke gemeenschap zullen staan. Wordt inderdaad een deel der 

 Sahara onder water gezet, dan zal het klimaat van Noord-Afrika on- 

 getwijfeld eene gunstige verandering ondergaan, maar naar alle waar- 

 schijnlijkheid zal ook het klimaat van Zuidoost-Knslancl , van 't gebied 

 rondom de Kaspische zee , van Mesopotamië zelfs, de weldadige gevolgen 

 daarvan ondervinden. Daarheen toch bewegen zich , volgens dove, tegen- 

 woordig slechts droge anti-passaten , die juist in Afrika hun oorsprong 

 nemen. 



Op die wijze , maar ook op geene andere , zou de mensch almede het 

 klimaat van vele steppenstreken kunnen wijzigen, ja, ze zelfs in bosch- 

 gronden kunnen herscheppen. En hoe gelukkig zouden de veranderin- 



