120 DE REGENWORM. 



opzwelling valt vooral in het voorjaar in het oog ; daarbinnen ontwikke- 

 len zich de zeer kleine eieren. Bij nauwkeurige beschouwing ziet men aan 

 weerszijde van de ondervlakte des lichaains een dubbele rij zeer korte, 

 stijve hairtjes (borstels), die naar willekeur uitgestoken en ingetrokken 

 kunnen worden. Het voorste uiteinde des lichaains wordt de koplob 

 genaamd; aan de onderzijde, dus de buikzijde, bevindt zich de mond- 

 opening, waarover heen de koplob als een kegelvormige punt, eene 

 soort van lip, uitpuilt. Aan het achterste, spitser toeloopende uit- 

 einde , bevindt zich de opening , waardoor de onverteerde bestanddeelen 

 van het voedsel worden uitgeloosd. 



Oogen bezit de aardworm niet. 



De grootte der aardwormen is, gelijk men weet, verschillend, al 

 naar den leeftijd. De kleur is roodbruin , van voren lichter dan van 

 achteren, op den rug bijna paarsch. 



Zooveel van het uitwendige des aardworms. Van het inwendig samen- 

 stel vermeld ik alleen , dat dit dier noch longen noch kieuwen bezit , 

 maar dat de geheele huidoppervlakte het ademhalings-orgaan is, door 

 hetwelk de zuurstof der lucht in het bloed dringt en het koolzuur het 

 bloed verlaat. Dat bloed is roodachtig van kleur. 



De aardwormen eten zeer groote hoeveelheden van de vochtige , hu- 

 musrijke aarde, waarin zij leven; de organische stoffen, die zich in die 

 aarde bevinden, dienen hun tot voedsel. Te verwonderen is het dan 

 ook niet, dat zij in een drogen zandigen grond niet worden aange- 

 troffen, maar daarentegen in groote menigte in een vetten, vruchtba- 

 ren bodem. Al vretende graven zij zich, door de aarde heen, lange 

 gangen, wier wanden bekleed en als 't ware belijmd worden met eene 

 slijmige stof, die door de huid der wormen wordt uitgezweet. Daardoor 

 wordt het invallen der gangen voorkomen , wanneer het dier zich niet 

 meer daarin bevindt. Over dag huizen de wormen in den grond en 

 komen zelden te voorschijn; dit laatste geschiedt alleen des avonds en 

 des nachts ; dan komen zij uit hunne gangen boven den grond met het 

 achtereind vooruit, kruipen dan niet zelden gansche einden voort en 

 begeven zich later weer naar binnen. Daarbij laten zij dan hunne uit- 

 werpselen, de onverteerde aarddeelen, op den grond achter. Deze zijn 

 de bekende kleine, gekronkelde aardhoopjes, die men zoo dikwijls en 

 zoo veel des morgens in de tuinen vindt. 



Het is vooral in regenachtige nachten dat zij aanmerkelijke einden 

 ver over den grond kruipen. Anders verwijderen zij zich niet ver van 



