140 PHILOTHERIE OF PHILANTHROPIE ? 



bare verachting bloot te geven , en zoudt gij hen voor de rechtbank 

 als misdadigers vervolgen, wanneer gij er de macht toe hadt! 



Waarlijk, de antivivisectiebeweging heeft alle kenmerken eener dwee- 

 perij , en wel eener voor de menschelrjke maatschappij zeer gevaarlijke, 

 en het is daarom dat ik, die veel van dieren houd, maar nog meer 

 van menschen , mij verplicht gevoel — waarschijnlijk wel voor het 

 laatst — er zeer ernstig tegen te waarschuwen, te meer omdat juist de 

 edelste naturen, maar waar het gevoel niet genoeg onder de heer- 

 schappij van het verstand staat, het meeste gevaar loopen van er 

 door te worden medegesleept. 



Daarom nog een enkel woord over de motieven, die aan elke men- 

 schelijke handeling ten grondslag behooren te liggen. 



Onze daden, goede en kwade, hangen in de eerste plaats af van 

 onze aangeboren neigingen, waarvan wij niet verder rekenschap kun- 

 nen geven. Zulke aangeboren neigingen , al zijn het ook verschillende , 

 heeft de mensch met alle dieren gemeen ; zij zijn , op zich zelve beschouwd , 

 noch zedelijk goed noch zedelijk kwaad. De hond, die zijn meester beschermt, 

 is geen zedelijker wezen dan de wolf, die hem zoekt te verscheuren. l 



Alleen bij den mensch treedt het verstand op als regelaar der aan- 

 geboren neigingen. Deze worden nu niet meer dadelijk gehoorzaamd, 

 en uiten zich niet onmiddellijk door daden , maar het verstand over- 

 weegt vooraf, welke gevolgen die daden waarschijnlijk zullen hebben. 

 Zoo ontstaat wat ik liefst met eene fransche benaming — omdat ik 

 er geen zoo kernachtige in onze taal voor weet in plaats te stellen — 

 la morale intelligente wil noemen. Hij of zij , die zich alleen door zijne of hare 



interesseeren , en die uitsluitend tot de klassen der zoogdieren en der vogels behooren. Dat 

 een professor in een der geneeskundige vakken bij voorkeur experimenteert en experi- 

 menteeren moet op dieren, die het naast in organisatie overeenkomen met den mensch , 

 derhalve op zoogdieren, spreekt van zelf. 



1 Volkomen juist is dit niet. Ook ten opzichte der zedelijkheid is de grens tusschen 

 menschen en dieren niet zoo absoluut, als velen meenen. Maar voor het hier beoogde 

 doel is het niet noodig in eene nadere psychologische beschouwing te treden van de 

 drijfveeren , welke dieren en menschen tot handelen aansporen, [n elk geval is het ver- 

 schil tusschen menschen en dieren ten dien aanzien zoo groot, dat men het in den 

 tekst gezegde als nagenoeg juist kan beschouwen. Beiden, hond en wolf, gehoorzamen 

 eenvoudig aan huu aangeboren neigingen, en staan, als zedelijke wezens, op gelijken 

 trap, al vinden wij den hond ook een lief wezen, waaraan wij ons met het aangename 

 gevoel van veiligheid toevertrouwen , terwijl een wolf bij ons het onaangenaam gevoel 

 van vrees opwekt, en wij hem daarom haten. 



