176 OUDERS EN KINDEREN. 



Men bedenke echter , dat niemand , een slaapwandelaar evenmin , 

 machinaal een beweging uit kan voeren, die hij vroeger niet geleerd 

 heeft; waar hij vroeger zijn gedachten niet bij moest honden om te 

 slagen. Een machinale handeling was eenmaal willekeurig. 



Welnu, op soortgelijke wijze werkt het instinkt. Een instinktmatige 

 handeling laat waarschijnlijk geen herinnering achter; zij wordt werk- 

 tuigelij k gedaan. Ook zij is echter eens aangeleerd. * In deze opzichten 

 gelijkt zij op een machinale handeling. Maar nu het verschil. Een in- 

 stinktmatige verrichting is niet , gelijk laatstgenoemde , geleerd door 

 het individu , dat ze ten uitvoer brengt , maar door het voorgeslacht. 2 

 Het eerste kwam met zulk een aanleg, met zulk een eigenaardige ge- 

 gesteldheid van geest en lichaam , waardoor bepaalde prikkels met 

 bepaalde bewegingen beantwoord moeten worden , ter wereld. De voor- 

 ouders hebben de bewegingen bij gedeelten uitgevonden en allengs 

 zich eigen gemaakt. Elk der nakomelingen ontvangt bij zijn geboorte 

 den aldus verworven aanleg en geschiktheid in de organisatie van zijn 

 geest en lichaam als een kostbaar erfstuk van het voorgeslacht , met de 

 bedoeling het ten zijnen bate aan te wenden en later — vermeerderd, 

 zoo het kan — aan het nageslacht te legateeren. Zoo zal een pas ge- 

 boren zeehond, zoodra hij het water voelt, werktuigelijk de zwem- 

 beweging ten uitvoer brengen, terwijl zijn soortgenooten in overoude 

 tijden , die kunst in steeds meerdere volkomenheid moesten leeren. Elk 

 dier, dat het in dit opzicht verder bracht dan de andere, dat uit- 

 muntte in behendig en volhardend zwemmen en van de kunst van 

 het duiken ook iets verstond, kon beter zijn prooi verrassen en aan 

 zijn vijanden ontkomen. Het had dus meer kans op behoud van het 

 leven dan zijn soortgenooten, die minder ervaren waren in de kunst. 



1 Wij geven hier geen nadere ontwikkeling van de wijze, waarop het instinkt waar- 

 schijnlijk ontstaan is. Op dit gebied zijn nog tal van vragen, waarop het antwoord 

 niet met zekerheid gegeven kan worden. Waren de instinktmatige handelingen eenmaal 

 willekeurige handelingen? Of zijn zij, zooals herbert spencer meent en uitvoerig heeft 

 betoogd, als samengestelde reflexbewegingen te beschouwen, die zich uit eenvoudige 

 reflexbewegiDgen ontwikkeld hebben? 



Het woord "aanleeren" wordt hier dus in ruimen zin gebruikt. Het laat in 't mid- 

 den of het leeren al of niet met bewustheid en overleg heeft plaats gehad. 



1 Wij hebben hier met geen uitgemaakte waarheid te doen, maar met een hoogst 

 waarschijnlijke onderatelling , die uit de beginselen van darwin met noodwendigheid 

 voortvloeit. 



