178 OUDERS EN KINDEREN. 



aan do opvoeding der kleinen , is zeker voor een deel de uiting van 

 het instinkt. Wij hebben dus onze ingenomenheid en bewondering voor 

 een deel van de dieren op de handelingen zelve over te brengen , die 

 ongetwijfeld doeltreffend en dus schoon zijn. 



Maar het dier is niet geheel instinkt. Het laatste is slechts ééne 

 der wijzen, waarop zijn geestesleven zich openbaart. Het instinkt is 

 dikwijls ontoereikend voor de behoeften. Aanvulling is dan noodzake- 

 lijk. En dit geschiedt door het vrije denken en gevoelen van het in- 

 dividu, dat daarbij niet, zooals bij het instinkt, alleen vertegen- 

 woordiger der soort , maar voor alles een persoon is. Dat het dier 

 ook overlegt, dat het wikt en weegt en dikwijls vrij zijn wil bepaalt, 

 is reeds in het voorafgaande herhaaldelijk gebleken. ' In de schetsjes 

 uit de kinderwereld bij de dieren, in het voorafgaande gegeven, komt 

 menig trekje voor, dat een getuigenis aflegt van individueel verstan- 

 delijk leven. Men denke slechts aan de listen , die wij de patrijzenhen 

 zagen uitdenken en toepassen , om haar kroost in moeilijke gevallen 

 te redden ; aan de middelen , die onze zangvogels te baat nemen , om 

 de jongen er toe te brengen het nest te verlaten ; aan de praktische 

 wijze, waarop de zwemvogels, die wij beschouwden, hun kinderen leerden 

 zwemmen en duiken. 



Een jong dier moet waarnemen, nadenken, studeeren, in één 

 woord ervaring opdoen, zoo goed als een jong mensch. Een dier, 

 dat pas in de wereld komt kijken is even onnoozel en onervaren als 

 een mensch, die in dat geval verkeert. Jonge musschen kan men tot 

 op korten afstand naderen , maar een oud mannetje van die vogels 

 heeft een mensch, die hem belaagt, spoedig in het oog en weet pre- 

 cies hoever hij gaan kan. Het is gemakkelijk om in stappen en vallen 

 jonge ratten te vangen , maar een oude wordt slechts zelden verschalkt. 

 Jonge spinnen maken , door het instinkt gedreven , wel onmiddellijk 

 een web, doch dit is niet zoo doelmatig, niet zoo schoon als dat der 

 ouden van hun soort. 



Ieder, die kamervogels heeft laten broeden , is in de gelegenheid ge- 

 weest om op te merken, dat de ouders onder deze omstandigheden, 

 die van het vrije buitenleven zoozeer verschillen , de opvoeding zoo 

 wijzigen, als voor de nieuwe omgeving vereischt wordt. Hij heeft ge- 



1 Men bladere slechts in de jaargangen van dit Album , om daarvan tal van bewijzen 

 aan te treffen. 



