.OUDERS EN KINDEREN. 179 



zien, hoe zij de kinderen het etensbakje leeren vinden, hen opmerk- 

 zaam maken op de wijze , waarop een schaal met water gebruikt kan 

 worden voor het nemen van een bad ; in één woord , hoe zij hen maken 

 tot vogels geschikt om in een kooi in plaats van in de vrije lucht het 

 leven door te brengen. 



De meening, dat jonge mannetjes-zangvogels, als hun tijd gekomen 

 is, uit zichzelven het lied der soort in al zijn welluidendheid en kracht 

 ten gehoore brengen , is geheel bezijden de waarheid. Elk vogelkenner 

 weet, dat zangvogels wel den aanleg voor den zang bij hun geboorte 

 medebrengen en te eeniger tijd beginnen te kweelen , maar dat zij het 

 eigenlijke zingen moeten leeren. En allen leeren het niet even goed. 

 Hoe verschilt de eene kanarievogel van den anderen in waarde naar 

 de helderheid en verscheidenheid van tonen en melodieën , die in zijn 

 slag te hooren zijn ! En ook de nachtegalen buiten , de lyrische 

 dichters onder de vogels , staan in dit opzicht niet gelijk. Slechts enkele 

 oude mannetjes laten alle deelen van het verrukkelijk schoone lied 

 vol en krachtig hooren. Slechts bij hen missen wij noch. de zacht 

 fluitende strofen , noch de jubelende accoorden , noch de nu eens 

 teeder smeltend, dan weder stout verheven melodieën, die van uit 

 het loover, dat liefelijk glanst in het zachte licht der maan, zoo 

 onuitsprekelijk vol en zuiver voortgolven in den stillen nacht , 

 zoodat zelfs 't koeltje rust en 't is of alles luistert. Geen wonder, 

 dat zulk een kunstenaar in het rijk der tonen niet volleerd geboren 

 wordt ! 



Dat 't dier ook vatbaar is voor medelijden, haat, vriendschap 

 en tal van raenschelijke gevoelens is uit honderden gevallen op 

 't duidelijkst gebleken. De ruimte, waarover ik hier beschikken 

 mag, laat evenwel niet toe, er zelfs maar enkelen van te be- 

 schrijven. De ervaring van den lezer zal in dit opzicht voldoende 

 spreken. 



Het geestesleven van het dier, ziedaar de slotsom van ons betoog, 

 is ten deele instinkt, ten deele persoonlijk denken en gevoelen. In het 

 eerste leeft 't het leven van de soort , brengt het een aangeboren aanleg 

 onbewust tot uiting. Do handelingen , tot deze levensfeer behoorend , 

 worden beslist en steeds werktuigelijk op dezelfde wijze volbracht. In 

 het tweede , het persoonlijk denken en gevoelen , is het dier alleen 

 zichzelf. Hier wordt gewikt , gewogen en geaarzeld. Hier is innerlijke 

 strijd. Hier is plaats voor afwisseling en verscheidenheid. 



12 



