206 JACOB, MIJN ORANG-OETAN. 



tien dagen voor zijn dood sliep hij niet meer in zijne kooi , maar ver- 

 huisde hij naar de kamer van zijn oppasser, een tninjongen, aan wien 

 hij zeer gehecht was *. Op eene balé-balé, naast dien man en diens 

 zoontje, een jongetje van zes jaren, zijn speelkameraadje, koos hij van 

 af dat tijdstip zijn slaapplaats en bleef deze behouden , tot hij te zwak 

 werd om haar van den stoel , waarop hij gedurende den dag werd ge- 

 plaatst, te bereiken. Vroeger en zelfs nog in den eersten tijd zijner 

 ziekte kende hij geen grooter genot dan zich eerst te laten kammen, 

 en vervolgens zachtjes het hoofd, den rug en de ledematen te laten 

 borstelen. Wilde een mijner bedienden zich daarmede bezighouden , dan 

 wist hij van geen ophouden. Telkens wees hij nieuwe plekken waar 

 hij verlangde dat de bewerking werd voortgezet. Uit eigen beweging 

 haalde hij borstel en kam , bracht dezen bij een mijner bedienden , en 

 strekte zich daarna uit, daardoor, en door wijzen, te kennen gevende 

 wat zou gedaan worden. In de laatste dagen van zijn leven toonde 

 hij echter ook daartoe geen lust meer. Hij lag of zat toen stil in een 

 luiaardstoel , het lichaam en hoofd bij wijze van mantel bedekt met een 

 moltondeken , alleen het gelaat vrij latende. Verschillende geneesmid- 

 delen (mond spoelingen van myrrhe-tinctuur in water, van chloorzure 

 potasch , van borax , van aluin en van aftreksels van den bast van 

 mangestous , en van de schors van kaijoe angsana; inwendig chinine 

 en Quina La Roche ferrigineux) werden aangewend. Alles vruchteloos. 



In den aanvang der ziekte moesten de mondspoelingen bij wijze van 

 injectie , en onder een hevig verzet , worden binnengebracht. Gedurende 

 de tien laatste dagen was dit onnoodig. Het arme schepsel bracht toen 

 zelf het geneesmiddel binnen , sloot de lippen , spoelde den mond , niet 

 anders dan een mensch zou gedaan hebben, én spoog het vocht 

 daarna weder uit. 



Weinige dagen voor zijn sterven kreeg ik den raad onderhuidsche 

 injecties van morphine, nog beter van atropine, ter hoogte der speek- 

 selklieren toe te passen. Dit hielp. Reeds de injectie van morphine 

 stuitte den speekselvloed gedurende verscheidene uren ; die van atropine , 

 tweemaal met een tusschenpoos van 12 uren gedaan , deed dien geheel 



1 In den aanvang zijner laatste ziekte zat hij op een morgen met zijn oppasser in 

 de voorgaierij. Hij vond een half uitgerookte sigaar , klopte er de asch af en bracht ze 

 den man, met de kennelijke bedoeling dat ze door dezen zou gerookt worden. Geschiedde 

 dit uit erkentelijkheid ?" 





