JACOB, MIJN ORA.NG-OETAN. 2li 



een olifant voortdurend gekluisterd aan een paal, in een kring rond-, 

 loopen; waterherten van Borneo opgesloten in een modderpoel; een 

 paar jonge orang-oetans in eene kleine kooi, verkwijnende bij gebrek 

 aan lucht en beweging, en geen ander bewijs van intelligentie aan den 

 dag kunnende leggen, dan het door de tralies hunner kooi uitsteken 

 hunner handen. 



Zoo wordt der jeugd geleerd , dat wezens , die hun aanzijn danken 

 aan den schepper, die ook den mensch het leven gaf , aanspraak hebben 

 op goede verpleging en medelijden ! Toch is medegevoel , ook daar waar 

 sprake is van dieren in den tegen woordigen tijd, nu de voorschriften 

 der godsdienst bij zoo velen hunne waarde beginnen te verliezen, ook 

 in 't belang der menschheid nog meer noodig dan vroeger. Hij die geen 

 gewetensbezwaar gevoelt , wanneer hij minder ontwikkelde wezens mis- 

 handelt of slecht verzorgt, zal er weldra ook geen bezwaar meer in 

 zien tegenover het hooger ontwikkelde wezen , dat hij alleen boven het 

 eerste stelt omdat het intellectueel wat meer begaafd is, op gelijke 

 wijze te werk te gaan. 



Och! dat de menschen eens begrepen, welke les ligt opgesloten in 

 de boeken van zoro aster, daar waar hij zegt dat het Opperwezen 

 hem eenmaal vergunde een blik te slaan in 't verblijf der verdoemden , 

 waar hij te midden der helsche vlammen onder vorsten en koningen er 

 een zag, die een zijner voeten miste, terwijl hij op zijn verzoek om 

 opheldering ten antwoord kreeg: "Hij, die daar ligt, deed gedurende 

 zijn leven maar één goede daad ! Eens zag hij een kameel , zóó vast- 

 gebonden , dat hij zijn etensbak niet bereiken kon ; hij schopte dezen 

 nader , zoodat het beest kon eten. De voet bevindt zich in den hemel , 

 het overige van het lichaam is hier '." 



Ieder dier, dat men vertrouwen weet in te boezemen en goed be- 

 handelt , geeft stof tot opmerkingen , die tot de meening leiden , dat 

 wij niet alleen ijdel , maar ook zeer egoistisch zijn , wanneer wij aan- 

 nemen , zooveel hooger te staan , dat wij het recht hebben het niet 

 als een bezield wezen , maar als een voorwerp , soms nog erger te 

 behandelen. 



1 Principes philosophiques par Ie colonel de weiss. Digression sar les auiinaux, 

 page 1 1 3. 



Batavia, 20 November 1880. 



14 



