228 bij darwin's dood. 



vakken van menschelijke kennis en op het geheele denken der beschaafde 

 hedendaagsche maatschappij heeft uitgeoefend. 



De natuurwetenschap heeft in den loop van weinige eeuwen aan de 

 wereld der gedachten eeneu geheel anderen loop gegeven. Slaan wij 

 even een blik in het verledene. Giordano bruno stierf op den brand- 

 stapel; copernicus ontkwam dit lot of eene smadelijke herroeping, 

 omdat hij , juist op den dag toen zijn boek verscheen , overleed ; maar 

 zijn opvolger galtlei moest het ontgelden. Toch drong een gezonder 

 natuurbeschouwing allengs door, en toen descartes , pascal, newton, 

 hüijgens en een lange rij van andere natuuronderzoekers overtuigend 

 het bestaan van vaste natuurwetten , van het onverbrekelijk verband 

 van oorzaken en gevolgen , hadden bewezen , dacht allengs niemand 

 er meer aan op het gebied der niet levende natuur den deus ex ma- 

 china ter verklaring der verschijnselen in te roepen. Maar op het gebied 

 van het leven bleven de oude voorstellingen nog langen tijd heerschen, 

 zelfs bij hen die als de voornaamste vertegenwoordigers der weten- 

 schap werden beschouwd. Wel is waar werd niemand meer gevangen 

 gezet of gedood, omdat hij het waagde aftewijken van de door de 

 eerste autoriteiten verkondigde leer, maar het wapen van den spot 

 werd gebruikt om hen in de achting van het algemeen te doen dalen. 

 Cüvier en zijne volgers haalden over de lamarck , reeds hoog bejaard 

 toen zijne Philosophie zoologique verscheen , medelijdend de schouders 

 op en meenden: men moest het den ouden man niet te kwalijk nemen 

 dat hij zulke belachelijke dwaasheden had verkondigd , maar men deed 

 best met deze eenvoudig te ignoreeren. Toen napoleon , kort voor 

 zijn russischen veldtocht , de leden van het Instituut ontving , waartoe 

 hij zelf behoorde, iets dat hij zich eenmaal tot groote eer had ge- 

 rekend , ging hij langzaam voorbij de rij zijner geleerde medeleden 

 en sprak de meesten hunner met een enkel woord toe. Tot den grijzen 

 de lamarck genaderd , bleef hij een oogenblik staan , en , hem scherp 

 aanziende , zeide hij : a ah , c'est vous , Monsieur de lamarck , qui avez 

 écrit ce sot livre!" Napoleon ging verder, zonder aan lamarck zelfs 

 den tijd tot een antwoord te laten. Maar diens jongere buurman 

 arago, toen vóór slechts korten tijd lid van het Instituut geworden , had 

 de op hoogen toon en met honenden spot gesproken woorden gehoord. 



Wie had toen aan napoleon — den man met den ijzeren , niets ont- 

 zienden wil , wiens woord wet was voor een half werelddeel , die kro- 

 nen gaf en terugnam — kuuneu voorspellen dat van hetgeen hij zelf 



