270 HET KEND1EE. 



hertegeweien , ruwe vuursteenen , pijlspitsen , en een gepolijsten 

 steenen bijl van dioriet. Daarbij schedels van den bever, kaken 

 en beenderen van het wilde zwijn, geweien van het edelhert , been- 

 deren van Bos primigenius , en twee mammoetsbeenderen , welke 

 laatste evenwel hoogst waarschijnlijk uit oudere lagen daar heen 

 waren gespoeld. 



b. In 1865 vond men bij Werne (Westfalen), bij den bouw eener 

 brug over de Lippe , de geweien van rendieren in eene alluviale 

 zand- en grintlaag van ouden datum. Daarbij insgelijks werktui- 

 gen van den mensch en dierenbeenderen als bij a. 



c. In een moeras in Mecklenburg-Strelitz werd insgelijks een stuk 

 rendiergewei gevonden, dat nog voor een deel met de huid bedekt was; 

 het dier moet dus gedood zijn op een tijdstip, dat het nieuwe 

 gewei nog niet was voltooid. Ook deze vondst strekt ten bewijze 

 dat het rendier in de Noord-Duitsche laagvlakten gelijktijdig met 

 den mensch heeft geleefd. 



d. Tot hetzelfde bewijs voeren de vondst bij Bützow (Mecklenburg) 

 en andere in dezelfde streek. 



In 't algemeen leveren de moerassen en venen van Mecklenburg een 

 rijk materiaal. Vijf en twintig geweien zijn op verschillende plaatsen 

 van dat kleine landje reeds opgedolven , en deze vondsten zullen zeer zeker 

 nog door andere worden gevolgd. Mecklenburg moet dus in den alluviaal- 

 voorhistorischen tijd door talrijke kudden rendieren bewoond zijn geweest. 



Holstein en Hannover leverden tot dusverre ieder slechts één ren- 

 diergewei op. 



Pommeren daarentegen behoort tot die streken, welke, evenals Mecklen- 

 burg, in dit opzicht meer gezegend zijn. Nog rijker evenwel is te 

 dezen aanzien de provincie Pruisen; 25 vonsten worden door steuck- 

 mann in de bovengenoemde verhandeling vermeld. Daar nu het ren- 

 dier in den diluviaaltijd niet , in den alluviaaltijd echter in grooten ge- 

 tale in 't noorden en noordoosten van Duitschland heeft geleefd , mogen 

 wij hieruit besluiten dat dit dier zich allengs van het zuiden naar het 

 noorden heeft teruggetrokken, toen tengevolge van het terugwijken 

 der gletschers het zuiden van Duitschland geen geschikt klimaat meer 

 voor het rendier aanbood. Misschien ook dat de steeds toenemende 

 bevolking , die ingelijks van het zuiden naar het noorden opdrong , tot 

 die verhuizing heeft medegewerkt. 



In Saksen schijnt het rendier nimmer te hebben geleefd. 



