272 ÜET RENDIER. 



rendieren worden talrijker, de marmotten, lemmingen en andere 

 noordsche dieren verschijnen in steeds grooter getal; toch is 't mid- 

 den van den ijstijd nog geenszins bereikt. Van dit tijdperk dagteekenen de 

 Hohlefels, de Rauberhöhle , de diluviale mergels van Langenbrunn 

 (a/d Donau) de Westfrankische en Westfaalsche holen , enz. De vergl et- 

 schering der dnitsche Middelgebergten bereikt van lieverlede haar 

 culminatiepunt. Toch moeten wij hierbij niet denken aan een zoo ruw 

 klimaat als thans Spitsbergen en Groenland hebben. 



De dalen en vlakten leverden nog steeds genoeg voedsel voor eene 

 zeer talrijke plantetende fauna , vooral op enkele plaatsen , waar mam- 

 moet en rhinoceros zich terug konden trekken, want meer dan waar- 

 schijnlijk mag het geacht worden, dat deze dieren den ganschen gla- 

 ciaaltijd door hebben bestaan en het terugtrekken der gletschers over- 

 leefden. Intusschen is het rendier thans menigvuldiger dan ooit. Veelvraat, 

 poolvos, wolf, gewone beer, poolhaas zijn de begeleiders van genoem- 

 den herkauwer. De holenbeer is voor goed verdwenen. In den zomer 

 meDgde zich het wilde paard onder de schare. De vuilnisput der Schus- 

 sen valt in dit tijdperk. 



Weder vangt het klimaat aan zachter te worden, de gletschers be- 

 ginnen terug te trekken. De fossielen van het loss, en de jongere lagen 

 van Unkelstein , Würzburg , Gera , Westeregeln , Thiede en enkele Fran- 

 kische holen veroorloven ons een blik in de toenmalige fauna. Het 

 rendier was nog over geheel zuidelijk en middel-Duitschland tot aan 

 den noordrand van den Harz verbreid, steeds vergezeld van het wilde 

 paard ; urus , bison , en eland zijn in beperkt getal vertegenwoordigd , 

 zoo ook het edelhert. Enkele exemplaren van mammoet en rhinoceros, 

 hyaena's en tijgers bezoeken nog bij tijd en wijle dezelfde streken. Veel- 

 vraat , poolvos , lemming , muskusos hielden het rendier gezelschap , 

 doch trekken zich steeds meer en meer naar 't noorden terug. 



Diervormen, thans steppenbewoners in Rusland en Azië, beginnen 

 zich in dezen na-ijstijd te vertoonen, wat een zeker bewijs is dat de 

 klimatologische verhoudingen zijn gewijzigd. Dat ook nu nog het ren- 

 dier niet ontbreekt kan geenszins bevreemding wekken, daar dit dier 

 in de heete zomers naar de koele gebergten week en in de konde 

 winters weder de dalen en vlakten opzocht. Westelijk en middel-Europa 

 verloor daarna zijn continentaal klimaat, dat vochtiger werd, terwijl 

 dichte bosschen de plaats innamen der voormalige steppen. Het wilde 

 paard verdween, zoo ook de steppendieren. Het rendier schikte zich 



