288 DE TRADITIONEELE EN DE NATUURHISTORISCHE PELEKAAN. 



schijnlijk. Aristophanes laat in zijne "Vogels", bij het bouwen van de 

 vogelenstad Nephelococcygia , de pelekanen het hout voor de poorten 

 der stad behakken, en het geluid daarvan werd in den omtrek waar- 

 genomen. Wanneer men nu bedenkt dat de blijspeldichter bij de ver- 

 deeling van den arbeid bij dat bouwen steeds aan eiken vogel de rol 

 toewijst, die met zijn aard en gewoonten 't best schijnt te strooken 

 (de watervogels brengen water voor de kalk aan , de zwaluwen komen 

 aanvliegen met leem in den bek, de haan staat als strijdbare schild- 

 wacht enz. enz.) , dan kan het moeielijk anders of aristophanes heeft 

 met zijne xsïsy.a-»T£<; spechten bedoeld. En het zou mij niet verwonderen 

 dat deze oorspronkelijk de vogels zijn , aan wie de G-rieken den naam 

 van "bijlhakkers" hebben gegeven. 



Maar in elk geval was de vogel , aan wien men van ouds de bekende 

 daad van liefde tot zijne jongen toeschreef, in 't geheel geen pelekaan , 

 maar een arend of gier. Volgens horapollo is de gier (yty) het sym- 

 bool van een liefhebbend mensch , want , indien hij geen voedsel voor 

 zijn kroost kan krijgen, rijt hij zich de dij open en laat zijne jongen 

 het daaruit loopend bloed drinken. Dat denkbeeld aangaande den mede- 

 lijdenden aard van den gier schijnt ook aangeduid te worden door den 

 hebreeuwschen naam rdchdm, welke een liefhebbenden, medelijdenden 

 vogel aanduidt. Homerus stelt in de Odyssea odysseus en telemachüs 

 voor als bitter treurende, evenals arenden of haakklauwige gieren 

 klagen wanneer landlieden hunne nog niet vlugge jongen uit het 

 nest hebben geroofd. Aeschylus spreekt van gieren , die onder luide 

 klachten hoog boven de nesten zweven , waaruit men hunne jongen 

 heeft weggenomen. Maar de kerkvaders brachten hetgeen men van 

 den jongen-lie venden aard der gieren geloofde, op den pelekaan over , 

 en voegden er nog van het hunne bij , ofschoon het nog zeer te be- 

 twijfelen is , of zij met "pelekaan" werkelijk den bekenden zwemvogel 

 bedoeld hebben. Augustinus zegt op Psalm 101 vs. 5: "Ik ben gelijk 

 den pelekaan (in de Statenvertaling "roerdomp") in de wildernis," 

 — dat de mannelijke pelekanen hunne jongen dooden en ze dan drie 

 dagen lang beweeuen. Na dezen tjjd brengt het wijfje zich eene wond 

 toe, waaruit zij het bloed over de jongen laat vloeien, die dan weer 

 levend worden. Hetzelfde verhalen eustathius van Antiochie , isidorus 

 van Sevilla, epiphanius en ettelijke anderen, behalve dat zij soms 

 de rollen van het mannetje en wijfje omwisselen. 



Maar aan die verandering van den gier in den pelekaan stoorde zich 



