ALS GLACJAAL-VEltSCHIJIsSELS. 297 



zoogenaamde tweelingspotten, met zeer duidelijke spiraalwiudirïgen, ter- 

 wijl een derde zelfs 8 meter middellijn en ongeveer 7 '/ 2 meter diepte heeft. 

 Zoowel bij dezen als bij eenige anderen is de zuidelijke of hoogere wand 

 van den vooronderstelden voormaligen gletscher van onderen meer uit- 

 gehold ; — misschien een bewijs voor de verandering van richting van 

 den gletschermolen ten gevolge der van onderen langzamere voortbe- 

 weging van den gletscher. In 1874 werden ook bij Bern ' verscheiden 

 reuzenketels gevonden, waarvan één van 14 voet diepte met gladde 

 wanden en afgeslepen wrijfsteenen, liggende in molasse en bedekt met 

 leem en erratisch materiaal, waarmede zij ook opgevuld zijn. Dit 

 laatste verraadt, door karakteristieke rotsgesteenten, een samenhang met 

 den Rhonegletscher. Er komen n.1. daarin voor: euphotiet uit het ach- 

 terste gedeelte van het Saasdal, amphiboliet uit de zuidelijke Wallis- 

 dalen; grauwe glimmerrijke gneiss uit het Bagne-dal en conglomeraat 

 van Val Orsine. 



Uit het Salzkammergut dienen nog als hiertoe behoorende verschijn- 

 selen te worden vermeld : holten in kwartsachtigen gneiss bij Wildbad- 

 G-astein en vooral de merkwaardige diepe holten bij pass Lueg , bij 

 Golling, die onder den naam van "Oefen" ook den tourist wel be- 

 kend zijn. 



Aan de genoemde reuzenketels van Luzern en Bern sluiten zich 

 't best de potten van Pörtscbach in Karinthië aan , die door h. höfer 2 

 ontdekt, nauwkeurig onderzocht en beschreven zijn. Deze kunnen n.1. 

 evenmin door een bergwater of waterval ontstaan zijn, maar moeten 

 zoowel wegens hunne ligging, als wegens de hen vergezellende glet- 

 schersporen, volgens höfer worden toegeschreven aan de werking van 

 gletscherbeken van een oudeu gletscher, die voormaals die streek bedekte. 



Onder de in 't voorgaande opgetelde verschijnselen kan men twee 

 klassen onderscheiden. 



1 °. Reuzenketels en daarop gelijkende holten , die worden aangetroffen 

 in of onmiddellijk bij de bedding van beken of rivieren , of bij water- 

 vallen of aan de zeekust, blootgesteld aan den golfslag; 



2°. Reuzenketels, in wier nabijheid geen neerstortend of stroomend 

 water voorkomt, die, gelijk vele finlandsche en skandinavische potten, 

 alsmede de potten van Lazern, Bern, Poertschach , meestal vergezeld 



1 N. Jahrb.f. Mineral, 1875, p. 53. 

 3 N. Jahrb. f. Mineral. 1878, p. 1. 



