ALS GLACIAAL-VERSCHIJNSELS. 299 



onder liggende rots te graven en draaikolken te vormen , naarmate zij 

 in hunnen loop onder de gletbcherzool meer belemmerd zijn; en in de 

 spleten der ijsmassa storten van de oppervlakte af smeltwaterbeekjes 

 neer, de zoogenaamde gletscbermolens, die soms tot op vrij grooten 

 afstand hun ruischen doen hooren en troffen de onderliggende rotsvlakte l . 

 En wanneer, al afsmelteude, een gletscber achteruit gaat, zoo banen 

 talrijke smeltwatergoten zich hunnen weg door het chaotisch morainen- 

 materiaal, en dikwijls zal de gelegenheid bestaan tot de vorming van 

 draaikolken en holten 2 . 



Eene hoogst eigenaardige theorie van de vorming der reuzenpotten 

 werd door s. a. sexe 3 te Christiania ontwikkeld. Door de werking van 

 het plastische gletscherijs zelf, dat door de drukking van den gletscher , 

 gemengd met zand en steenbrokken , in eene holte ingeperst wordt , 

 zou volgens hem een reuzenpot kunnen ontstaan. Door de voortbewe- 

 ging van den gletscher toch moest de in de holte geperste ijsklomp 

 of ijskolom afbreken ; zoodoende zoude deze dan bij den ongelijkmatigen 

 druk op de randen van baar bovenvlak aan het rondwentelen geraken en 

 met behulp van daarin vastgevrozen of van de oppervlakte af daarin 

 gevallen wrijfmateriaal de holte meer en meer uitslijpen. Daarbij zou dan 

 door regelatie de cohesie met de gletschermassa altijd worden onderhouden. 



In 't bijzonder wijst sexe nog daarop, dat op deze wijze ook de 

 anders moeielijker verklaarbare reuzenketels met hellende of horizon- 

 tale as hunne verklaring vinden. Dergelijke gevallen doen zich voor 

 aan de westzijde vau den ingang tot de Fixei-zeeëngte (Hardanger) in 

 glimmerlei, te Lille Finevig bij Flekkefjord en te Brusfjeld in eenen 

 gabbrowand , eveneens in gabbro op Stoeyperne in den Tönsbergfjord , 

 voorts in hoornblonde te Mjalland bij Tinozet in Telemarken. Ove- 

 rigens heeft sexe's theorie , waartegen vele gewichtige bedenkingen * 

 kunnen worden ingebracht, zeer weinig bijval gevonden. 



1 De gletschermolens werden voornamelijk beschreven door agassiz en desor bij den 

 Aargletscher, door bink en nordenskjóld ia Groenland. Als voorstanders der theorie, 

 dat de gletschermolens eene rol bij de vorming der reuzenketels spelen , zijn vooral te 

 noemen: charpentier, von post (Bidrag til jattegrytornas Kannedom 1867) en 

 heim; cf. ook: broegger en reusch in Zeitschrift d. deutsoh. Oeol. Ges. 1874. 



2 Cf. o. a. desor im Sonntagsblatt u der Bund" No. 50. 12 Dec. 1874. 



* Tracés d'une époque glaciaire dans les environs du fjord de Hardanger , 

 Christiania 1866. Ongiants caldrons and old strand-lines insolidrocks. Christiania 1874 

 4 Cf. N. Jahrb. f. Mineral. 1878 p. 15. 



