300 DE REUZENKETELS EN HUNNE ROL 



Hiermede is in 't kort de staat onzer kennis geschetst omtrent het 

 voorkomen, de verspreiding en de verklaring der reuzenketels tot het 

 jaar 1879. Op eene geologische excursie in de maand Mei van dat jaar 

 echter werden door den heer dames te Rüdersdorf bij Berlijn * reuzen- 

 ketels ontdekt, op eene plaats dus, die reeds eene rol in de glaciaal- 

 theorie heeft gespeeld; want in 1875 werden immers aldaar door o. 

 torell de groeven op den kalksteen , die reeds vroeger eens waren waar- 

 genomen, op nieuw ontdekt en als gletscherkrassen erkend. Neemt men 

 mede in aanmerking, dat de ontdekking der Eüdersdorfer reuzenketels 

 kort volgde op credner's mededeeling zijner interessante waarnemingen 

 van glaciale verschijnselen in de omstreken van Leipzig, in eenen tijd 

 waarin zoo talrijke bewijzen voor de glaciaaltheorie werden bijeenge- 

 bracht, zoo is wel te begrijpen, met welke belangstelling zij werd op- 

 genomen, en dat die ketels met de voormalige gletscherijsbedekking 

 in samenhang werden gebracht. Op een gebied van 15 a 16 000 Q met. 

 zijn te Rüdersdorf ongeveer 80 grootere en kleinere holten gevonden , 

 waaronder er zijn die gladde en spiraalvormige geslepene wanden ver- 

 toonen en wrijfsteenen van noordschen oorsprong; overigens werden 

 aldaar door noetling 2 van de eigenlijke in schuimkalk gelegene reu- 

 zenketels nog onderscheiden , onder den naam van geologische orgels , 

 zakvormige holten , die tot het diluvium zijn beperkt en die ontstaan 

 zijn ten gevolge van insijpelende wateren. G. berendt 3 beschouwt de 

 Rüdersdorfer ketels echter allen als een en hetzelfde verschijnsel , dat 

 zich aan ons alleen op verschillende wijzen voordoet, al naar de ge- 

 aardheid van het gesteente waarin de pot voorkomt en naar den groote 

 ren of kleineren invloed van verweering. Na dien tijd werden nog oude 

 reuzenketels ontdekt op verscheidene andere plaatsen in Noordduitsch- 

 land ; ' l zoo in de gips van Wapno , in den fayencernergel bij Wester- 

 wijhe, in de jurakalksteen van Klemmen nabij Gülzow in Pommern, 

 en een pot met een daarin liggend afgerond syenietblok in de baltische 

 jura van den Gr. Bodden bij Soltin , 5 voorts op talrijke plaatsen in 



1 Zeilsehrift d. deutsch. geol. Ges. 1879 p. 339. 



2 Zeitschrift d. deutsch. geol. Ges. 1879 p. 339. 



3 Zeitschrift d. deutsch. geolog. Ges. 1880 p. 56. 



4 Zeitschrift d. deutsch. geolog. Ges. 1880 p. 56. 



5 De beide laatstgenoemde vindplaatsen werden c. 12 jaren geleden reeds door crednek 

 waargenomen . 



