ALS GLACIAAL-VERSCHIJNSELS. 301 



Silezië l , waar zij zoowel in schelpkalk, bij Krappitz, Gogoliu e. a. pi. , 

 als in krijt, bij Oppeln, en in tertiairen kiezelachtigen zandsteen, bij 

 Bunzlau worden aangetroffen. 



Onder de talrijke , door gruner in Silezië waargenomene holten laten 

 vele wegens haren minder regelmatigen vorm , de ruwheid van hare wan- 

 den , en wegens het ontbreken zoowel van spiraalstrepen , als van af- 

 geronde wrijfsteenen, twijfel bestaan, of zij wel als ware, misschien 

 door verweering veranderde renzenketels te beschouwen zijn. Daaren- 

 tegen komen volgens o. grewingk 2 in devonisch gips bij Dünhof, boven 

 Riga, diepe cylindrische kuilen of buizen voor, die alleen in hun bovenst 

 gedeelte het duidelijk karakter van echte reuzenketels vertoonen , die 

 door draaikolken zijn ontstaan, in hun onderst gedeelte echter door 

 insijpelend water schijnen voltooid te zijn. Grewingk meent hunne vor- 

 ming in den laatsten tijd der glaciale periode te moeten stellen en haar 

 te moeten toeschrijven aan de toen sterk stroomende smeltwateren van 

 het gletscherijs. 



Met de reuzenketels brengt berendt ook de poelvormige verdiepingen 

 in samenhang, die over de diluviale oppervlakte van Noordduitschland , 

 vooral tusschen Elbe , Oder en Weichsel verspreid zijn, en hij vindt tevens 

 een verband tusschen hare groepeering en de richting der uiterst tal- 

 rijke goten , die de oppervlakte doortrekken , en die hij én wegens hare 

 gelijkmatigheid over eene groote uitgestrektheid , én wegens hare richting 

 beschouwt als smeltwatergoten , afkomstig van de groote samenhangende 

 ijsbedekking der glaciale periode. Ook de in Meklenburg voorkomende 

 kuilen , die aldaar onder den naam van "Soelle" bekend zijn , werden 

 door e. geinitz 3 op gelijksoortige wijze opgevat, en sluiten zich das 

 bij de door berendt beschrevene poelen aan. 



Met deze laatst genoemde verschijnselen mag men niet verwisselen 

 de, volgens grewingk * in 't Oostbaltische vrij menigvuldige aardtrech- 

 ters, die door de estische landbewoners "Strudellöcher" worden ge- 

 noemd. Deze behooren wel tot de aardstortingen ("Erdf&lle") gelijk uit 

 verschillende streken, zooals uit Krain , Illyrië, Kroatië, Dalmatië be- 

 kend zijn, waar aardlagen voorkomen die, zooals kalksteen , dolomiet , 



1 Geuner in Zeitschrift d. deutsch. geolog. Ges, 1880 p. 183. 

 * Sitzungsber. d. Dorpater Naturf. Ges. 18 Sept. 1880. 



3 Bericht über die JErgebnisse geologiseher Orientirungs excursionen im Gross 

 herzogthum Mecklenburg-Schwerin, Neu-Brandenburg 1880. 



4 N. Jahrb. f'. Mineral. 1881 I B. 3. p. 425. 



