302 DE REUZENKETELS EN HUNNE ROL 



gips, steeuzont, gemakkelijk door water, vooral wanneer het koolzuur- 

 houdend is, worden aangetast, en door welks oplossende werking, 

 met of zonder instorting, dan ook dergelijke kuilen kunnen ontstaan. Zij 

 zijn, daar ook hunne vorming nog tegenwoordig kau worden waarge- 

 nomen , over 't algemeen van jonger datum dan de boven beschrevene 

 reuzenpotten ; en van de "Soelle" onderscheiden zij zich bovendien nog 

 daardoor, dat zij water opslorpen, terwijl gene water niet doorlaten, 

 en dus meestal daarmede gevuld zijn. In ieder geval zijn die aardtrech- 

 ters door insijpelende wateren, vooral ten gevolge hunner oplossende en 

 chemische werking , ontstaan, evenzeer als misschien vele van de zoo- 

 genaamde geologische orgels daaraan , zoo niet hunne oorspronkelijke 

 wording, dan toch hun tegenwoordig voorkomen zullen verschuldigd 

 zijn, terwijl de vorming der reuzenketels in het voorgaande door de 

 mechanische werking van bewogen water werd verklaard. Zoo staat 

 dus bij de vorming der reuzenpotten het mechanisch, bij die der aard- 

 trechters het chemisch proces op den voorgrond, en bij vele aardpij- 

 pen en orgels zullen waarschijnlijk beiden hebben samengewerkt. Alleen 

 door wateren, die als in een draaikolk rondwentelen met of zonder 

 behulp van wrijfsteenen , konden de meer regelmatig gevormde echte 

 reuzenpotten met hunne als glad afgeslepene , soms met eenen schroef- 

 gang voorziene wanden ontstaan. Maar het kan gebeuren , dat door latere 

 werkingen , hetzij door den verweerenden invloed der atmospheer en den 

 oplossenden van nedersijpelende wateren, hetzij door gedeeltelijke in- 

 storting als de regelmatige vorm , zoowel de gladheid van den wand dezer 

 echte reuzenketels verloren gaat. Zoo zullen dan potten ontstaau gelijk 

 sommigen van Rüdersdorf en van elders , met eene eigenaardige ver- 

 weeringskorst 1 van binnen ; en wanneer de ketels zich in kalksteen 

 of krijt bevinden, zullen de wateren, die natuurlijk van de oppervlakte 

 af moeten binnendringen , des te meer hunne oplossende werking doen 

 gevoelen, hoe meer zij met koolzuur beladen zijn, en zoo zal de oor- 

 spronkelijk ketelvormige holte meer en meer in eene kokervormige veran- 

 deren , gelijk b. v. het geval zal zijn bij de holten van Dünhof bij 

 Riga die door grewingk beschreven zijn , zoodat dan een reuzenpot lang- 

 zamerhand in eene aardpijp of geologisch orgel zal kunnen overgaan* 



1 Zeitschr. d. deufsch. geol. Ges. 1880 p. 807. Excursions géologiques a travers 

 la France par St. Meunier, Paris 1882, p. 218. Das Diluvium um Paris, v. A. 

 Rothpletz 1881, p. 49. 





