ALS GLACIAAL-VERSCHIJNSELS. 305 



lijk weinig oude gletscherbodem te zien is, die eerst sedert korten tijd door 

 den gletscher werd verlaten , terwijl men die nog minder vaak van mo- 

 rainen materiaal ontbloot vindt , en dat niettemin door andere geologen , 

 en wel door berendt en rothpletz, op zoodanigen bodem bij den Ro- 

 selani- en Glaernishgletscher werkelijke reuzenketels werden ontdekt. 

 Eene andere tegenwerping is deze , dat de gletschermolens niet aan eene 

 en dezelfde plaats blijven staan, maar 'gelijk o. a. agassiz aan den "Un- 

 teraargletscher" en gosselet aan den "Rhonegletscher" aantoonden , met 

 den gletscher zich dalwaarts voortbewegen, en dus niet de gedurende 

 langen tijd aan eene plaats, op een punt gerichte werking zouden kun- 

 nen leveren, die voor een reuzenpot wordt vereischt. Daartegen kan 

 worden ingebracht, dat, gelijk bekend is, op bepaalde plaatsen van 

 een gletscher gedurende langen tijd, waarschijnlijk ten gevolge der ge- 

 aardheid van den gletscherbodem, altijd gelijksoortige spleten en glet- 

 schermolens te zien zijn, en dat dan deze laatsten reuzenketels kunnen 

 doen ontstaan. Een langer stationair blijven van een gletschermolen 

 en daarmede de mogelijkheid voor het ontstaan van eenen reuzenketel , 

 kan men zich intusschen, volgens berendt, ook op eene overeenkom- 

 stige wijze voorstellen als het soms plaats grijpend stilstaan van een 

 gletschereinde , namelijk ten gevolge van twee elkander compenseerende 

 werkingen , en wel der vooruitbeweging eener gletscherspleet en der 

 achteruitwerkende kracht van het neerstortende water. Nog minder 

 moeielijkbeid biedt de verklaring der vorming van eenen reuzenketel 

 door een gletschermolen aan , wanneer men eene groote gletschermassa 

 aanneemt in het stadium van achteruitgang , waar de gletschermolens , 

 gevoed door overvloedige hoeveelheden van smeltwater , op een en de- 

 zelfde plaats gedurende langen tijd zullen blijven vertoeven. En juist 

 dit laatste geval beantwoordt immers 't meest aan de omstandigheden , 

 onder welke wij ons de vorming van reuzenketels op het erratische 

 terrein zouden voorstellen, al ontkennen wij niet de mogelijkheid van 

 hun ontstaau ook gedurende de vooruitbeweging van den voormaligen 

 gletscher. Bovendien zal, wanneer wij overtuigd zijn van de mogelijk- 

 heid van het ontstaan van eenen reuzenketel door een gletschermolen 

 in 't algemeen , toch nog in ieder speciaal geval omtrent de bijzondere 

 wijze van vorming, de uitslag moeten gegeven worden door een nauw- 

 keurig onderzoek naar andere glaciale verschijnselen , die daarmede ge- 

 paard zijn, en vooral door zijne ligging. Uit het voorgaande blijkt im- 

 mers duidelijk , dat het ook voor den reuzenketel , die zich op een oud 



